چرا سنگسار از قانون مجازات اسلامی حذف شد؟

در این مقاله می خواهیم به دلایل حذف ای= 606; عمل شنیع و غیرانسانی بپردازیم. در ابتدای امر لازم می دانم توضیحی مختص= 85; ارایه کنم راجع به هدف نگارش ای= 606; مقاله ، در واقع آنچه بی= 588; از هر چیز نگارنده را ب= 607; نگارش این مقاله واداش= 78; بر می گردد به مصاحبه ای با خانم آسیه امینی فعال حقوق زنان که در سایت رادی= 608; دویچه وله منتشر شده بو= 583; ، ایشان در بخشی از اظهاراتشان می گویند " ال= 76;ته با تقدیم لایحه‌ی مجازات اسلامی از سو= 740; قوه قضاییه ب= 607; دولت و پس از آن به مجلس، بسیاری از فعالان حقوق بشر و حقوق زنان از حذف سنگسار ناامید شده بودند" ، و در بخش دیگری اظهار می دارند :" تو= 02;ف اجرای احکام سنگسار، نیا= 86; به قانون دار= 583; نه بخشنامه و من قدم حذف مجازات سنگسار از لا= 740;حه‌ی مجازات اسلامی را به فال نیک می‌گ= 740;رم. این آغاز خوب= 740; است " ، و اینکه چه عاملی باعث ا= 740;ن تغییر رویکر= 83; مقامات تصمی= 05; گیرنده در ایران شده اس= 578; ، چیزی است که قطعاً فعالا= 06; حقوق بشر در ایران یا می دانند و از بیان آن طف&#= 1585;ه می روند و یا آنکه اساساً = 606;می دانند

اما هدف بنده از نگارش این مطالب روشن ساختن حقیقت= 40; است که متأسفانه غالب ما از قبول آن چشم می پوشیم "مش= 05;لی که عموماٌ فعالان حقوق= 40; حوزه های مخت= 604;ف با آن مواجهن= 583;"! در نظام قضای= 740; ایران یک مشک= 604; جدی وجود دار= 583; و آن هم نحوۀ نگرش به مبان= 740; حقوقی است و از آنجا که بنا به ادعای مطرح شده از سوی جمهوری اسلامی ایرا= 06; مبنی بر اسلامی بودن حقوق قضایی ، چیزی که می توان به جرأت گفت که تا به حال کمتر کسی به آن توجه کر&#= 1583;ه است بررسی کارشناسانه میان دو دیدگاه حقوق= 40; و مذهبی است ، در موضوع سنگسار همواره در ای= 606; چند سال دو نگرش کاملاً متفاوت و کام= 604;اً در ضدیت با هم قرار داشتند = 548; یک – نگرش حقو&#= 1602;دانها و فعالان حقو= 602; بشر ، دو – نگر&= #1588; فقهی و مذهبی &#= 1606;سبت به این عمل "ضداسلامی و ضدقرآنی و ضدانسانی" است

همانگونه که می دانید در طی چند سال گذشته تلاشه= 75;ی گسترده ای از سوی فعالان حقوق بشر و فعالان مدنی مبنی بر حذف این قانون از لایحۀ مجازا= 78; اسلامی صورت گرفت و در نهایت نتیجۀ این عملکرده= 75; به آنجا انجا= 605;ید که کمپینی به این منظور دایر گردید ب= 575; نام "کمپین قانون بی سنگسار" (http://www.adpi.net/sangsar-iran-ny.htm= ) ، توجه شم= 5; را جلب می کنم به مقاله ای در این زمینه که توسط خانم مینا احدی "ه= 05;اهنگ کننده کمیته بین المللی علیه سنگسار&quo= t; به تاریخ ۶ نوامبر سال ۲۰۰۶ میلادی منتشر شده است. برای آگاهی از جزئیات بیشت= 85; در این زمینه نظر شما را جلب می کنم به مطلبی در زمینۀ انگیز= 28; و علل ایجاد ک&#= 1605;پین قانون بی سنگسار " http://rajm.org/art22.html= " .

· دادخو= ;است حذف مجازات سنگسار از قوانين ايرا= 06;

بی بی سی - چهارشنبه 01 نوامبر 2006 - 10 آبا= 606; 1385

· عفو بین الملل خواستار لغو مجازات سنگسار در ای= 585;ان=

لینکها®= 0; فوق البته تن= 607;ا بخش کوچکی از تلاشهای فعالان مدنی را در برخورد با این عمل ضدانسانی و ضداسلامی نش= 75;ن می دهد، اما چه عاملی مان= 593; از رسیدن این فعالان مدنی = 211; حقوقی همانگونه که خانم آسیه امینی به آن معترف هستند = 548; ("بسیاری ا= 586; فعالان حقوق بشر و حقوق زنان از حذف سنگسار ناامید شده بودند") = 76;ه نتیجۀ مطلوب که حذف این قانون از قوانین مجاز= 75;ت اسلامی است، می گشت؟

پاسخ ای= 06; سئوال پیش ماست ، همانگونه که قبلاً نیز اشاره شد عمد= 607; ترین مشکل حقوقی - قضایی در مملکت عزی= 586; ما ایران تلف= 740;ق قوانین حقوق= 40; و کنوانسیون های بین المللی و منش= 608;ر جهانی حقوق بشر با قوانینی است که به اصطلاح قوانین "مجاž= 6;ات اسلامی" نامیده می شوند (نمونۀ واضح آن سنگسار یا رج= 605; بود) ، آنچه در طی این سالیا= 606; سبب می گردید تا زمینه ای موفقیت آمیز برای زودتر ب= 607; نتیجه رسیدن این فعالیتهای مدنی – حقوقی توسط فعالان فراهم نشود برخورد و تقابل با دو نگرش متفاوت نسبت به قوانین حقوق= 40; – قضایی ایرا= 606; است و شاید به راستی بتوان گفت برای مقابله در ای= 606; حوزه تنها را= 607; توسل به اشخاصی باشد = 705;ه حوزۀ تخصصشا= 06; قرآن و علوم قرآنی است، د= 585; این تنگنا یا باید بپذیری= 05; که جامعۀ ما به دموکراسی = 608; به فرهنگ جدایی دین از سیاست برسد ک= 607; امکان تحقق کلیه کنوانسیون های بین المللی حقوق = 576;شر در آن فراهم شود و دیگر راهی برای ایجاد ارتبا= 91; میان این قوانین و با قوانین بظاه= 85; ساختگی به نا= 605; اسلام باقی نماند = 608; یا آنکه با وضعیتی مواج= 07; باشیم که هم اکنون هستیم.

در اینج= 75; تنها برای رسیدن به این حقوق مدنی – ا&#= 1580;تماعی و تنها راه تقابل با کسانیکه خود را مدعی اجرا= 740; قوانین اسلامی در جامعه می دانند ، درک و شناخت درست ا= 586; علوم قرآنی است، متأسفا= 06;ه چیزی که نگارنده به صراحت می توانم بگویم این است که در ایران سی سال با نام دین مق&#= 1583;س اسلام فقط دولتمردان و مدعیان اجرا= 40; قوانین دینی - مذهبی دست به سرکوب زده ان= 583; و نتیجه اش برداشتهایی است که در سطح بین المللی ا= 586; دین مبین اسل= 575;م می شود و کاری&#= 1705;اتورها و فیلمهایی است که با کمال تأسف در ضدیت با اسلا= 605; ( مکتب صلح ، صفا و عشق و انسان سازی) ب&#= 1585;ای ما به ارمغان داشته است.

خوشبخت= 5;نه امروز در عصر ارتباطات زندگی می کنی= 605; و برای ایجاد حرکتهای اجتماعی تنه= 75; نیاز نیست به کوچه و خیابا= 606; بریزیم و در مقابل سرکوب = 608; تهدید شویم ، در عصر ما فضای مجازی این امکان را می دهد که شما با هر کس و در هر نقطه ای که می خواهید ار= 578;باط برقرار کنید. اگرچه در ایران محدودیتهای®= 0; در استفاده ا= 586; فضای مجازی وجود دارد ام= 575; خوشبختانه مخاطبان بنیانگذار "سایت رجم" کž= 7;انی بودند که به سهولت امکان دستیابی به آنها میسر بو= 583; یعنی در جامع= 607; ای که مدعی اجرای اسلام است به سهولت امکان دسترس= 40; به آیات عظام &#= 1608; فضاهای دینی وجود دارد، خوشبختانه علمدا= ;ر مبارزه با ای= 606; عمل شنیعِ ضداسلامی و ض= 583;قرآنی در حوزۀ مذهب= 740; – دینی کاملا= 611; نسبت به فضاه= 575;ی حوزوی با درایت و شناخ= 578; کافی از فضای حاکم در این اماکن برخور= 83; نمود منظور ا= 586; علمدار مبار= 86;ه امیدوارم سو= 69; تفاهمی برای فعالان مدنی = 575;یجاد نشود چرا که حوزۀ تخصصی فعالان مدنی = 211; اجتماعی – حقوقی منحصر به حوزۀ تخصص خاصّ خودشان است ولی همانجور که این عزیزان اذعان داشتن= 83; همواره برای رسیدن به هدفشان که همانا حذف ای= 606; قانون از لوایح قانون مجازات اسلامی با بر= 582;وردهای دینی مراجع مواجه می گشتند، اگرچ= 07; تصور می شود ماده – بخشنامه ها د= 585; مجلس از فیلت= 585; قانون می گذر= 583; اما باید بپذیریم که د= 585; جامعه ای زندگی می کنی= 605; که روحانیت نقش مهمی در ح&#= 1608;زه های گوناگون دارند.

فلذا استراتژی در پیش گرفته شد= 607; پس از بن بست پ&= #1740;گیریهای حقوقی – مدنی در جوامع بین المللی رفتن راهی میانبر بود ، البته با درایتی خاصّ ، سلسله مراتبی که برای رسیدن ب= 607; مقصود طی شد را به شرح و نظر خوانندگ= 75;ن عزیز می رسانیم :

۱.گام نخست – تکیه به قرآن به عنوان موثق ترین منبع و تکیه گاه که بنا به گفتۀ پیغمبر بزرگ اسلام بیش از هر چیز استنا= 583; به آن توصیه شده است، برا= 740; اینکار خوشبختانه ابزار لازم د= 585; اختیار بود چرا که در واقع فردی که پایه گذار چنین رویکرد= 40; بود ، هم حقوقدان بود = 608; هم اسلام شنا= 587; و از آن مهمتر ، این فرد علاوه بر آنک= 607; از کودکی حاف= 592; قرآن است و تمامی استنادات دینی را با شن&#= 1575;خت خط به خط قرآن و تفسیر واقع= 740; از قرآن دارد و بارها و بارها در سالهای گذشت= 07; آقایان مراج= 93; عظام را به مناظره در کشورهای ارو= 62;ایی طلبیده است.(" &#= 1575;یشان اظهار داشته که شما از روی قرآن و من از حفظ به شما می گویم که آنچه شما به نام دین و اسلام بدان معترفی= 83; در هیچ جای تعالیم قرآن= 40; و دینی رسول اکرم نیست، پ= 587; چرا برای عملکردهای خود از اسلام مایه می گذارید؟")<= /p>

ایشان برای ایجاد گام نخست ارتباط با آقایان مراج= 93; به یکی از گفتگوهای اقایان مراج= 93; (گفت و گوی رادیو زمانه با آقا= 740; محمدتقی فاض= 04; میبدی "منتشرشده : ۱= 782; تیر ۱۳۸۷" تح= 78; عنوان : "می‌ش= 608;د برخی آیات الاحکام قرآ= 06; را به عنوان ثانوی تعطیل کرد) استنا= ;د کرده و گام نخست را با نگارش نامه ب= 607; ایشان آغاز نمودند.

مشروح این نامه را در لینک : نامۀ دکتر سید مصطفی آزمای= 88; به اقای محمدتقی فاض= 04; میبدی بž= 2;وانید

۲.ایجاد شبکه ای برای برقراری ارتباط با آیات عظام در حوزه های علمیه (مشهد-قم-اصفه&#= 1575;ن) ، بمنظور جمع آوری فتاوی آقایان مراج= 93; برای تکیه به استنادات آنان و داشتن ادلّه و سند مستحکم از هر یک از آقایان مراجع که در این زمینه نظ= 585; فقهی صادر می فرمودند تا جای هر گونه شبهه برای برخودرهای بعدی برای همگان رفع شو= 583;.=

۳.استنا= 83; به دستاوردهای فعالان حقوق بشر و مدنی ، از جمله مقال= 607; های گوناگون= 40; که در توسط فع&#= 1575;لین این عرصه منتشر شده بو= 583; که همه در بخش <= /span>http://rajm.org/law.html م= قالات حقوقی سایت رجم موجود اس= 578; که البته تعد= 575;د آنها به مرات= 576; بیش از آنچیز= 740; است که در این سایت منتشر شده است

۴. تهیۀ سلسله برنام= 07; ای با عنوان :

· = سنگسار ، آدمکشی به سب= 705; عصر حجر – قسمت اول

· = سنگسار ، آدمکشی به سب= 705; عصر حجر – قسمت دوم

· = سنگسار ، آدمکشی به سب= 705; عصر حجر – قسمت سوم

که میتوانید با مراجعه به سایت رجم از مشروح ای = 6; استدلالات قرآنی بهره م= 606;د گردید(بصورت فایل تصویری)= 548; البته در پیوست کلیۀ این مقالات ر= 575; نیز ضمیمه کرده ایم.

آنچه نق= 91;ۀ آغاز حرکت برای به جریا= 606; انداختن جریانی در درون حوزه بو= 583; استناد به آیات قرآنی ب= 607; عنوان محکم ت= 585;ین و مستدل ترین سند در دسترس مسلمانان بو= 83;، که مشروح این ادله و استنادات در مقاله ها بطو= 585; کامل قابل مطالعه برای علاقه مندان است.

و اما آنچه موجب تغییر رویکر= 83; آقایان مراج= 93; و در نهایت بازتاب نظرا= 78; آنها در مراک= 586; تصمیم گیری ح= 602;وقی گردید ، بررس= 740; جزء به جزء آی&#= 1575;ت قرآنی ای بود که در خصوص این عمل شنیع= 616; ضد اسلامی و ضدقرآنی به آنها استناد شده بود بطور= 740;که شاید به جرأت بتوان گفت کمتر کسی با چنین صراحتی ابراز داشته بود که ب= 75; استناد به آیات قرآنی نمی توان سنگسار را با نام اسلام در جامعه اجرا نمود، بخشی از نامۀ دکتر سید مصطفی آزمایش به آقای محمد تق= 740; فاضل میبدی : (= رجم یا سنگسار در زمره مجازاتهای اسلامی با اس= 578;ناد به عرف دوران اسلام قرار گرفته اما در قرآن مجید از رجم به عنوان یک مجازات اس= 604;امی سخنی به میان نیامده است. در برخی از روایات عامه منقول است که خلیفه دوم به هنگام جمع آوری و تالیف آیات و سوره های قرآن مجی= 583; از فقدان جمل= 607; ای به مضمون " الزانی و الزانیه فار= 80;موهما" اظهار نگران= 40; کرده بوده اس= 578; اما از آنجا که قبول این روایت مُخِل اصل تحریف ناپذیری قرآ= 06; مجید است فلذ= 575; روایت مذکور مورد اعتنا نیست. پس مسلم &= #1570;ن است که در قرآن مجید رج= 605; یا سنگسار جز= 569; مجازاتهای شرعی لحاظ نیست. اما این بدان معنا نیست که رجم" در قرآن مجید مورد اشاره قرار نگرفته باشد) البته بودند = 548; کسانیکه قبلاً به این موضوع پرداخ= 78;ه بودند.اما برقراری ارتباط و تقابل روشن میان دو جنبۀ حقوقی و فقهی (در جایگاه حقوقدان و اسلام) هرگز صورت نگرفته بود، یعنی در واقع اظهارا= 78; دکتر آزمایش در این زمینه نقطۀ عطف این دو جریان بود و دعوت به بررسی دقیق جنبه های فقه= 740; این قضیه.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New Ro= man"; mso-bidi-language:FA'>"رجم قانون مجازات ضداسلامی"=

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New Ro= man"; mso-bidi-language:FA'>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New Ro= man"; mso-bidi-language:FA'>درقرآن مجید رجم درزمره مجازاتهایی است که "مترف&#= 1740;ن" یعنی " اصحاب زر و زور و تزویر"- عموماً برعلیه رسولان و مرسلان الهی و علیه مردم ت= قوا پیشه به کارگرفته و بنای جباریت خود را براسا&= #1587; آن برپا میکرده اند.در این مورد شواهد ف&= #1585;اوان است و کمتر رسول مرسلی بوده که جباران حکوم&#= 1578;گر زمان او را تهدید به رجم نکرده باشند. = اما برای مشاهده کامل این نمونه به چند آیه ( آیات شانزده و هفده و هجده) سوره مبارکه و شریفه "یس" اشاره میکنم.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New Ro= man"; mso-bidi-language:FA'>این آیات و زمره دیگری از این آیات - که مطالعه آن بر همه قرآن پژوهان ضروری است - به صراحت حکایت از آن دارد که رجم و سنگسار از آثار عرف دوران ماقبل اسلام است که به عنوان عملی ضد اسلا&= #1605;ی و خلاف ارزش ماهوی "اشرف مخلوقات که تاج کرامت الهی برسر دارد یعنی آدمیزاد" ، در قرآن افشا شده؛ و هرگز به عنوان یکی از موّاد "قانون مجازات اسلامی" مور= 583; امضای شارع م&= #1602;دّس قرار نگرفته و در هیچ دوره ای ، نمیتوا&#= 1606;د در زمره هی§= 0; یک از مواد "قانون مجازات اسلا&#= 1605;ی" بشمار رود. از تصریح دیگری که در سوره مب= ارکه کهف وارد شده مشخص میگردد که روش رجم و سنگسار از جمله قوانین جزای عهد دقیانوس بوده است.<= o:p>

یعنی ایشان در گامهای بعدی اثبات نمودن= 83; که به هیچ عنوان با استناد به قرآن نمی توا= 606; این روش عصر حجری را در جامعه اجرا نمود.برخی آیات عظام که البته عده ای همچون فرد مذکور که نام= 607; ای نیز به ایشان نوشته = 588;ده بود اساساً نمی دانستند که رجم در قرآن سیره ای بوده که توسط &q= uot;اصحاب زر و زور و تزویر" برای سرکوب مرسلا= 06; الهی بکار گرفته می شده است

محم= 83;تقی فاضل میبدی : <= /o:p>

ببی= 06;ید ما بحثی داریم در اسلام به نام بحث «نسخ». یعنی یک آیه‌ موقتاً نازل می‌شده و کاربرد آن آیه بنابر اح&= #1578;مال تمام می‌شده و آن آیه را خداوند نسخ می‌کرده<= /span> &#= 1575;ست. البته بعضی از مراجع مثل آیت‌الله خویی نسخ را خیلی قبول ندارند. ولی اصل نسخ= &#= 1740;عنی برداشت یک حکم و قانون و جایگزین کردن به قانون دیگر. این از اصول مسلم اسلامی است که در اصول ما هم مطرح شده است<= /span>.

قر= آن، کتاب عمل به زندگی است. در قرآن، دستورات زندگی آمده، قرآن یک زندگی سالم و درست و اخلاقی برای بشریت خواسته. به نظر من قرآن کتاب قانون نیست. کتاب اخلاق و= کتاب هدایت است. اگر دستوراتی هم که ظاهر قانو&= #1606;ی دارد در آن آمده، می‌تو&#= 1575;ن به آن نگاه دیگری داشت و اگر آن قانون = در جامعه‌ای کاربرد نداشت می‌تو&#= 1575;ن تعطیلش کرد.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;color:blue;background:yellow;mso-high= light: yellow;mso-bidi-language:FA'>همان‌ط&#= 1608;ری که ما در انقلاب سنگسار زن را تعطیل کردیم و صریح قرآن هم هست که اگر= کسی را سنگسار می&= #8204;کنید در ملا عام باشد. رییس قوه قضاییه فعلی جمهوری اسلامی دستور داد کسی را در ملا‌عا&= #1605; اعدام نکنید، سنگسار نکنید، قصاص &= #1606;کنید؛ چون بدآموزی دارد. یعنی عملاً هم ما در اسلام داریم می‌بینیم که برخی از احکام و آیات این چنینی در<= /span> جا= معه ما کاربرد ندارد یا بدآموزی دارد. هیچ وحش= ت هم نیست که ما بگوییم این آیات را= می‌توان تعطیل کرد

برایشا = 6; روشن گردید ک= 607; قطعاً با استناد به قر= 570;ن نمی توان در جامعه این عم= 604; غیر انسانی و غیر اسلامی ر= 575; اجرا نمود.

بنابرا®= 0;ن بطور قطع دکت= 585; آزمایش تضاد این عمل را از بعد قرآنی ای= 606; قضیه در مرحل= 728; نخست حل نمودند ، مرحله دوم ، بیان دلایل مستدل به استنادات آیات عظامی بود که برای اجرای این حک= 605; به روایات متوسل می شدن= 583;، که در این حوزه نیز دکت= 585; آزمایش بصور= 78; سلسله گفتارهای مفصلی بحث "تعارض میان آیات و روایا= 578;= " را مطرح نمودند = 608; در چندین فصل مفصل به بررس= 740; جنبه های روایی و اساساً صحت و سقم روایات و احادیث پرداختند که از حوصله این بحث خارج است. از علاقه مندان تقاضا می شود برای دسترسی به ای= 606; مباحث می توانند به سایتهای زنجیره ای ای= 588;ان که به شرح کامل "میزان استناد به احادیث و روا= 740;ات و بررسی جنبه های گوناگون&quo= t; در استخراج موارد فقهی ا= 586; آن و تکیه به این روایات و احادیث مراج= 93;ه نمود

(شایان ذکر است که در خصو&#= 1589; روایات ایشا= 06; سخنرانی های مفصلی داشتن= 83; که بصورت فای= 604; تصویری قابل دسترسی علاق= 07; مندان می شود که در چندین فصل به موضوع &q= uot;روایات و احادیث" پرداخته اند = 608; پس از آن به بررسی "روای= 8; و خرافه" و اساساً "خرا = 1;ۀ حکومتی" و ...پرداخته اند)=

پس آنچه که اž= 6; ابتدای نگار= 88; این مقاله سع= 740; بر آن داشتیم ، وقوف و آگاهی به این مهم بود که در جامعه ای مانند ایران با استناد به کنوانسیون های حقوق بشر و بین المللی و منشور جهان= 740; حقوق بشر (اگرچه ایران برخی از این کنوانسیون ه= 75; را به امضاء رسانده و به برخی از آنها در مجامع بین المللی به ظا= 607;ر متعهد شده ام= 575; همۀ عزیزان عرصۀ فعالیت مدنی- اجتماعی- حقوقی بوضوح شاهدند که هیچیک از این قوانین به درستی در ایران اجرا نمی شود و تنه&#= 1575; جنبۀ ظاهری دارند و از سوی دیگر بزرگترین عا= 05;ل بازدارنده ا= 86; تحقق اهداف حقوق بشری عد= 605; شناخت دقیق نسبت به احکا= 605; و علمِ به قرآن تنه= 575; سند قابل استناد اسلا= 05; است، چرا که منابع روایت = 608; احادیث هیچ تکیه گاهی ندارند و غال= 576;اً علماء دینی برای اجرای مقاصد افراط گرایانۀ خود اتکاء به منابع روایی = 608; احادیث می نم= 575;یند، بزرگترین مشکل حقوقی – قضایی در مملکت عزیزمان ایران استنا= 83; به همین مناب= 593; است که غالبا= 611; در سندیت آنه= 575; جای تشکیک و تردید قطعی وجود دارد) نمی توان در جامع= 607; ای که اساساً دموکراسی در آن حاکم نیست و ادعای پرچم= 583;اری اسلام را دار= 583; به صرف مباحث حقوقی – مدنی گامهای بلند= 40; برداشت ، اگرچه بعید نیست ولی ابعاد و پهنۀ گسترده ای را می طلبد چرا که باید در ابتدای امر فرهنگ سازی عمیقی در زمینۀ دموکر= 75;سی در جامعه صور= 578; پذیرد تا تنها با اتکاء به این منشورها بتوان به تحق= 602; اهداف مدنی پرداخت ولی د= 585; جائیکه همۀ م= 575; معترف هستیم که به نام دین بسیاری از اعمال ضددین= 40; صورت می پذیر= 583; ، این پهنه به نوبۀ خود تخص= 589; خاصی را می طلبد و نیازمند افرادی با تخصص و مدبر و با درایت است که با سلاح قرآن و شناخت مبانی و اصول &#= 1583;ین بتوانند در این عرصه وار= 583; شده ، در مرحلۀ نخست – ثابت نمایند که آنچه به نام دین صورت می گیرد، کاملاً در ضدیت با دین است و مرحلۀ دوم – ارائۀ اسناد و دلای= 604; مستدل که با تکیه بر آنها بتوان بطور کلی به رد استنباطهای طرف مقابل پرداخت. وارد شدن به این عرصه های تخصصی قطعاً نیازمند مطالعات بلندمدت مید= 75;نی و شناخت و بهره گیری از پایه و تکیه گاههای اساس= 40; اسلام که همانا قرآن است دارد ، و د&= #1585; موضوع اخیر نگارنده به حقیقت دریافتم که ب= 607; جرأت می توان گفت متأسفان= 07; علی رغم ادعا= 607;ایی که در این زمینه بسیار وجود دارد ام= 575; دین مبین اسلام در حقیقت قربان= 40; کج فهمی ها و ندانم کاریهایی می شود که در وهلۀ نخست اولین ضربه ه= 575; توسط مدعیان پیروی از این دین به آن زده می شود.

بنابراین مستدل ترین سندی که می توان با استفاده از آ= 606; به رد احکام ساختگی به نا= 605; اسلام پرداخ= 78; تکیه گاه قرآنی است چر= 575; که پرداختن ب= 607; روایات و احادیث که غالباً مشاه= 83;ه می شود بیش از قرآن بر آن تکیه شده جزء منابع از فقه هستند که در صورتیکه قرآ= 06; این کتاب گرا= 606;قدر آسمانی به آن نپرداخته باشد می توان= 583; به آنها مراجعه نمود. اما بی تردید هیچیک از ما تردید و تشکیلی نسبت به کامل بودن قرآن به عنوا= 606; بزرگ کتاب آسمانی نداریم ، چگونه است که علی رغم داشت= 606; چنین سند مستدلی بخواهیم به ی= 705; سری روایات و احادیثی بپردازیم که اساساً نسبت به صحت و سقم آنها تردید جدی وجود دارد. کتابی با این کمال که امروزه دانشمندان غربی به عظمت آن معترفند جای هیچگونه تشکیک و تردیدی برای هیچ حکمی باق= 740; نگذاشته ، چر= 575; که اساساً در تمامی زمینه ها منبع و مرجع قابل استنادی است برای دستیاب= 40; به حفظ کرامت انسا= 06;ی و چه بسا روزی به عنوان تنه= 575; مرجع "منشور جهانی حقوق بشر" مورد استناد بشر قرار گیرد، آنچه در این کتاب ارزشمن= 83; بیشتر از هرچ= 740;ز تکیه شده گام برداشتن در راه تعالی و حرکت رو به بالاست.

بعلاوه هیچ انسانی نمی تواند جایگا= 07; عقل را به عنوان مهمترین رکن بعد وجودی ان= 587;ان نادیده بگیر= 83;. چیزی که قرآن به کرات به ارجاع به آن تأکید فرمود= 07; است.

= 4;َقَدْ أَنزَلْنَا إِلَيْكُمْ كِتَابًا فِ= 10;هِ ذِكْرُكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُون¡= 4; ﴿10﴾ - الأنب= 10;اء

= 5;عْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يُحْيِي الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُم¡= 8; تَعْقِلُون¡= 4; ﴿17﴾ - ال= ;حديد

= 8;َلَقَدْ أَضَلَّ مِنكُمْ جِبِلًّا كَثِيرًا أَفَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُون¡= 4; ﴿62﴾- يس=

= 3;ِنَّا أَنزَلْنَا = 7;ُ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لَّعَلَّكُ = 5;ْ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿2﴾ - يو&= #1587;ف

= 3;ِنَّا جَعَلْنَاه¡= 5; قُرْآنًا عَرَبِيًّا = 04;َّعَلَّكُم&#= 1618; تَعْقِلُون¡= 4; ﴿3﴾ - الزخرف=

= 4;َيْسَ عَلَى الْأَعْمَى حَرَجٌ وَلَ= 75; عَلَى الْأَعْرَج¡= 6; حَرَجٌ وَلَ= 75; عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ وَلَ= 75; عَلَى أَنفُسِكُم¡= 8; أَن تَأْكُلُوا مِن بُيُوتِكُم¡= 8; أَوْ بُيُوت= 16; آبَائِكُمْ أَوْ بُيُوت= 16; أُمَّهَاتِ = 3;ُمْ أَوْ بُيُوت= 16; إِخْوَانِك¡= 5;مْ أَوْ بُيُوت= 16; أَخَوَاتِك¡= 5;مْ أَوْ بُيُوت= 16; أَعْمَامِك¡= 5;مْ أَوْ بُيُوت= 16; عَمَّاتِكُ = 5;ْ أَوْ بُيُوت= 16; أَخْوَالِك¡= 5;مْ أَوْ بُيُوت= 16; خَالَاتِكُ = 5;ْ أَوْ مَا مَلَكْتُم مَّفَاتِحَ = 7;ُ أَوْ صَدِيقِكُم¡= 8; لَيْسَ عَلَيْكُمْ = 80;ُنَاحٌ أَن تَأْكُلُوا جَمِيعًا أَوْ أَشْتَ= 75;تًا فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتًا فَسَلِّمُو= 5; عَلَى أَنفُ= 87;ِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُب= 14;ارَكَةً طَيِّبَةً كَذَلِكَ يُبَيِّنُ ا= 04;لَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُم¡= 8; تَعْقِلُون ﴿61﴾ - ال= ;نور

= 8;َهُوَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ وَلَهُ اخْت= 16;لَافُ اللَّيْلِ وَالنَّهَاž= 5;ِ أَفَلَا تَعْقِلُون¡= 4; ﴿80﴾ - ال= ;مؤمنون

= 7;ُوَ الَّذِي خَلَقَكُم مِّن تُرَاب= 13; ثُمَّ مِن نّ= 615;طْفَةٍ ثُمَّ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَّ يُخْر= 16;جُكُمْ طِفْلًا ثُمَّ لِتَبْلُغُ = 8;ا أَشُدَّكُم¡= 8; ثُمَّ لِتَكُونُو= 5; شُيُوخًا وَمِنكُم مَّن يُتَوَفَّى مِن قَبْلُ وَلِتَبْلُŸ= 4;ُوا أَجَلًا مُّسَمًّى وَلَعَلَّك¡= 5;مْ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿67﴾ - غافر= ;

= 8;َبِاللَّيْ= 604;ِ أَفَلَا تَعْقِلُون¡= 4; ﴿138﴾ - ا= 04;صافات

= 1;َتَأْمُرُو= 606;َ النَّاسَ بِالْبِرِّ وَتَنسَوْن¡= 4; أَنفُسَكُم¡= 8; وَأَنتُمْ تَتْلُونَ الْكِتَابَ أَفَلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿44﴾ - ال= ;بقرة

= 8;َمَا أُوتِيتُم مِّن شَيْءٍ فَمَتَاعُ ا= 04;ْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَزِينَتُه¡= 4;ا وَمَا عِندَ اللَّهِ خَيْرٌ وَأَبْقَى أَفَلَا تَع= 18;قِلُونَ ﴿60﴾ - ا= 604;قصص

= 8;َمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلاَّ لَعِ= 76;ٌ وَلَهْوٌ وَلَلدَّار¡= 5; الآخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِين¡= 4; يَتَّقُونَ أَفَلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿32﴾ - الأن= ;عام

¡= 0;َا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَآجُّون¡= 4; فِي إِبْرَاهِي = 5;َ وَمَا أُنزِلَتِ التَّورَاة¡= 5; وَالإنجِيل¡= 5; إِلاَّ مِن بَعْدِهِ أَ= 01;َلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿65﴾ - آل عمران

= 2;ُل لَّوْ شَاء اللّهُ مَا تَلَوْتُهُ عَلَيْكُمْ وَلاَ أَدْرَاكُم بِهِ فَقَدْ لَبِثْتُ فِيكُمْ عُمُرًا مِّ= 06; قَبْلِهِ أَ= 01;َلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿16﴾ - يو= ;نس

= 2;َالَ رَبُّ الْمَشْرِق¡= 6; وَالْمَغْر¡= 6;بِ وَمَا بَيْنَهُمَ= 5; إِن كُنتُمْ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿28﴾ - ال= ;شعراء

¡= 0;َا قَوْمِ لا أَسْأَلُكُ = 5;ْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِن= 18; أَجْرِيَ إِلاَّ عَلَ= 09; الَّذِي فَط= 14;رَنِي أَفَلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿51﴾ - هو= ;د

= 1;َخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُواْ الْكِتَابَ يَأْخُذُون¡= 4; عَرَضَ هَذَ= 75; الأدْنَى وَيَقُولُو = 6;َ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِن يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مُّثْلُهُ يَأْخُذُوه¡= 5; أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِم مِّيثَاقُ الْكِتَابِ أَن لاَّ يِقُولُواْ عَلَى اللّه= 16; إِلاَّ الْحَقَّ وَدَرَسُوا¡= 8; مَا فِيهِ وَالدَّارُ الآخِرَةُ خَيْرٌ لِّلَّذِين¡= 4; يَتَّقُونَ أَفَلاَ تَعْقِلُون¡= 4; ﴿169﴾ - الأعراف=

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>حق&= #1608;ق اسلامی مبتنی بر چهار پایه است :

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>۱- یکی از آنها قرآن مجید است که البتّه مهمترین در میان این چهار رکن قرآن مجید است و توضیح می دهم چرا؟

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>٢- سنّت رسول اکرم (ص) برای فقه عامّه و سنّت رسول اکرم (ص) و بطوž= 5; کلّی چهارده معصوم است در فقه خاصّه ، دو منبع فقهی دیگر برای استنباط احکام باقی می ماند که یکی :

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>۳- عقل است.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>۴- اجماع است.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;color:blue;mso-bidi-language:FA'>= 05;ه این مطلبی را که شیعیان نامش را گذاشته اند عقل در واقع اهل تسنّن به آن می گویند قیاس و با همدیگر تفاوتهای خاصّی دارد اما در هر حال هر دو روشهای عقلانی برای استنباط احکام در اثر نگاه به قرآن مجید و سنّت معصومین از ج&= #1607;ت دادن نظر درمورد احکام ثانویه است ، و منبع آخر در واقع اجماع است یعنی اینکه فقها و مجتهدان و مراجع در واقع بر سر موضوعی نظر مشابه با همدیگر داشته باشند به این می گویند "اجماع".

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>در نتیجه چهار منبع است ؛ امّا حال بحث ما بر سر این است که اگرچه قرآن مجید یکی از منابع اربعه محسوب می شود اما مهمترین منبع محسوب میشود ، چرا ؟ چون اصلاً قرآن مجید پایۀ دین است. قرآن مجید اصل دین است. قرآن مجید متشکّل از آیاتی است که تقسیم شده است : به محکم = 8; متشابه در خود قرآن مجید ، محکمات و متش&= #1575;بهات ؛ بحث تفسیر آیات و در واقع اصول ، ا= ز اینجا شروع می شود که ما نخست آیه های شریفۀ قرآن مجید را بفهمیم و بعد بتوانیم از آنها احکام را استنباط نمائیم.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>ام&= #1617;ا اینها همه به قرآن مجید بر می گردد.استخرا&#= 1580; حکم به احکام ثانویّه یعنی مطالبی که جامعه در تحوّل تاریخی خودش با آن مواجه می شود مانند همین "کلوناژ" و "لقاح مصنوعی" ؛ اینها مطالب&#= 1740; است که قبلاً نمی توانسته وجود داشته ب&= #1575;شد که برایش حکمی صادر شود چون تکنولوژی تا به این حدّ تحوّل پیدا نکرده بوده ، علم به این در= جه از کمال نرسیده بوده ، فلذا حکمی برایش صادر نشده بوده ،امّا در شرایط کنونی که مسلمانان در برابر چنین امری قرار می گیرند می خواهند ببینند که حکمش چیست؟

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;color:blue;mso-bidi-language:FA'>= 83;ر نتیجه آن کسا&= #1606;یکه دارای قوّۀ استنباط هستند یعنی دارای نیروی اجتهاد هستند اینها می آیند و آن حکم را استخراج می کنند از چه چیزی؟ از قرآن مجید. بع= د سنّت رسول اکرم است بعد مطالب دیگر که بیان شد.

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>

<= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;color:blue;mso-bidi-language:FA'>= 75;مّا طبیعتاً سنّت رسول اکرم منبعی مکمّل قرآن مجید است ، یعنی سنّت رسول اکرم در تداوم قرآن مجید است ، سنّت رسول اکرم در عرض قرآن مجید نیست در ادام&= #1728; قرآن مجید است ، نگاه کردن به سیرت رسول اکرم به گفتار و کردار ایشان به رفتار ایشان به مطا&= #1604;بی که ایشان فرموده اند به این مجموعه ما را با قرآن مجید بیشتر آشنا می کند نه اینکه سنّت رسول اکرم تصوّر شود خدای نکرده در تقابل با قرآن مجید است ، یعنی قرآن یک چیزی گفته است و پیغمبر اکرم یک چیز دیگری فرموده اند یا کار دیگری کرده اند ، حالا ما باید بیائیم بشینیم فکر کنیم کدامش را انتخاب کنیم اصلاً به این شکل نیست.

را&= #1583;یو زمانه > خارج از سیاست > گفتگو= > «می‌شود برخی آیات الاحکام قرآن را به عنوان ثانوی تعطیل کرد»

ر&#= 1575;دیو زمانه

تاری= خ انتشار: ۲۴ د®= 0; ۱۳۸۷

گفت و گوی زمانه با محمدتقی فاضل میبدی

«م&= #1740;‌شود برخی آیات الاحکام قرآن را به عنوان ثانوی تعطیل کرد»

معصومه ناصری

m.naseri@radiozamaneh.com

م= ;حمدتقی فاضل میبدی، طبق مدارج حوزوی، آیت‌&#= 1575;لله است اما هفته<= /span> <= /strong>گذشته در حالی در حاشیه کنفرانسی در شهر پاریس ملاقاتشان کردم که ظاهرشان چندان ش= ;بیه تصور ما از ظاهر یک «آیت&= #8204;الله» نبود. بیرون از عبا و عمامه معمول روحانیت،<= span dir=3DLTR> <= /strong>راحت‌تر می‌شد با ایشان گفت و گو کرد.

با محمدتقی فاضل میبدی هم درباره نگاه اسلام ب&= #1607; زنان، حجاب و رنگ و روی امروزین<= /span> &#= 1602;رآن حرف زدم و هم درباره لباس روحانیت<= /span>.

او ا= 586; جمله روحانیون نواندیشی است که تلاش می‌کند چهره روشن‌تر و مدرن‌تری از اسلام به جهان ارائه کند هرچند در دوران غلبه ب&= #1606;یادگراها به نظر می‌رس&= #1583; کار دشواری در پیش داشته باشد.

محم= 83;تقی فاضل میبدی، عضو مجمع مدرسین حوزه قم و استاد دانشکده مفی&#= 1583; این شهر و از= نزدیکان فکری سید محمد خاتمی است.<= o:p>

د= ;ر اینترنت همین دیشب دنبال مطالبی از شما می‌گشتم. عکس‌هایی که از شما د= ;یدم، همه معمم و در لباس روحانیت بود. اگر که ممکن است اول کمی راجع به لباس<= /span> <= /strong>روحانیت حرف بزنیم؟

در نظام روحانیت شیعه، یک سنتی هست که یک کسی که وارد حوزه شد، چند سال درس <= /span>خو&= #1575;ند و بهره کافی از علوم حوزوی گرفت؛ لباس ویژه‌ا&#= 1740; بر تن او می‌ک= نند که ما به آن می‌گویی&#= 1605; عبا و عمامه. به هرحال این هم یونیفورمی است که این بخشی از تحصیل‌کردگ= 575;ن علوم دینی را در جامعه با این لباس مشخص می&= #8204;کند.

و ام= 575; در مورد این‌&= #1705;ه عکس من را در سایت‌ها با لباس دیده‌ا&#= 1740;د و این‌جا لباس ند&= #1575;رم، معمولاً من در شهرستان‌&#= 1607;ا و مسافرت‌ها&#= 1548; لباس روحانیت کمتر می‌پوش&#= 1605;. اولاً مع&= #1578;قدم که این لباس همه‌جا برای ما واجب نیست و ثانیاً در سفر باعث سخت&= #1740; و مشکلات= &#= 1586;یادی می‌شود. عبای بلند و قبای بلند، مضاف بر این دو در ک= ;شورهای خارج آدم حس<= span dir=3DLTR> می‌کند که گاهی انگشت‌نما است و توجه ویژه‌ای به او می‌شود. این است که من حس <= /span>می&= #8204;کنم بدون لباس در پاره‌ای از مواقع راحت‌&#= 1578;ر هستم. ولی در قم که هستم، در لباس= &#= 1585;وحانیتم.

ش= ;ما خودتان چقدر &= #1576;رای این لباس قدسیت قائلید؟ چقدر قائلید که این لباس،<= /span> <= /strong>لباس پیامبر است؟

من معتقدم که هیچ لباسی قدسیت ندارد. پیامبر هم لباسش قدسیت نداشته است. قدسیت ما&= #1604; پیام پیامبر بوده ،نه لباس پیامبر. لباس پیامبر&#= 1548; لباس مردم عربستان بوده، لباس مردم بوده، لباس معمولی بوده و من قبول ندارم که این لباس، لباس پیامبر است.

&#= 1593;کس از <= /span>رو&= #1586;نامه اعتماد<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>

خ= ;ودتان احساس می‌کن&#= 1740;د وقتی که آن لباس را کنار می گذارید که شما خودتان <= /strong>از عنوان یونیفورم برای آن استفاده کردید یک کمی رابطه‌تان با مردم عادی، عادی‌&#= 1578;ر <= /strong>می‌شود؟

بست= 11;ی دارد کجا باشد. در روستاها، در خیلی از بخش‌&= #1607;ای جامعه‌ی ما، مردم، ما را<= span dir=3DLTR> با آن لباس می‌شنا&#= 1587;ند و اگر ملبس باشیم به آن لباس راحت‌ت&#= 1585; می‌آیند پیش ما؛ بیشتر احساس خودی بودن می&= #8204;کنند. ولی من خودم حس می‌کنم در خیلی از جاها مثل مراکز دانشگاه&#= 1740; و شهرهای بزرگ، خود انسان حس بکند که (بدون این لباس) راحت‌تر بتواند<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'> &#= 1575;رتباط برقرار کند، به‌ویژه الان در این موقعیت به نظر من این‌ط&= #1608;ر است.<= o:p>

ا= ;ین لباس شان حجاب هم دارد ؟

به هرحال هر لباسی برای خودش یک شان حجابیت هم دارد. کراوات هم ممکن است شان <= /span>حج&= #1575;بیت داشته باشد. ولی آن حجابی که در ایران ب= ه عنوان حجاب شرعی مطرح اس&= #1578;، نه؛‌ ای&= #1606; لباس، هیچ جنبه‌ حجابیت ندارد. ممکن است شما عبا را بگذارید ک&= #1606;ار، قبا را &#= 1576;گذارید کنار، عمامه را هم بگذارید کنار، ولی حجاب داشته باشید.<= o:p>

گ= ;فتید که برای این‌&= #1705;ه در سفر و گاهی در شهرستان‌&#= 1607;ا و در رفت و <= /strong>آمدهای‌تان آسوده‌تر رفت و آمد کنید و راحت‌&= #1578;ر باشید و دست و پاگیرتر نباشد، این <= /strong>لباس را کنار می‌گ&= #1584;ارید. این لباس روحانیت شباهت خیلی زیادی به لباس سنتی رایج زنان= <= /strong>ایرانی دارد به لحاظ حجمی که دارد، از عمامه و این‌&= #1607;ا که بگذریم؛ شیوه استفاده از <= /strong>آن در مناطق عرب&= #8204;نشین حتی حجابی به همین شکل دارند که اصلاً اسمش عبا ا= ;ست.

اصل= 75;ً عبارت عبا پوشیدن را به کار می‌برند.

ب= ;له، اصلاً آن‌جا زن‌ها عبا می&= #8204;پوشند. چطور شما این انتخاب را برای ش= ;رایط مختلف برای خودتان قائل هستید و از طرفی می‌بین&#= 1740;م که این حق انتخاب برای <= /strong>خانم‌ها الان وجود ندارد و در انتخاب لباس آسوده نیستن&#= 1583;.

شما از لباس روحا&= #1606;یت پل زدید به حجاب خانم‌ه&#= 1575;! ببینید به هرحال من معتقدم که لباس، یک چیز عرفی است. ممکن است که یک زن عرب در آن عبایی که می‌پوشد بیشتر احساس راحتی بکند تا این‌&= #1705;ه بخواهد آن را بگذارد کنار.

یک ز= 606; ایرانی اگر بیاید در فرانسه و بخواهد حجاب&#= 1588; را بگذارد کنار، ممکن است از &#= 1604;حاظ روحی برای او سخت باشد. این است که من معت= قدم از جهت روحی و روانی هر کسی دوست دا&= #1585;د عرف خودش را حفظ کند. یکی از شاخصه‌ها&#= 1740; عرف هم، لباسی است که انسان می&= #8204;پوشد.

خیل= 40; از خانم‌ها که در ایران چادر می‌پوش&#= 1606;د، وقتی می‌آین&#= 1583; به فرانسه، برای ای&= #1606;‌که چادرشان را می‌گذارند کنار و آن حجاب شرعی‌ش&#= 1575;ن را دارند، برای این‌که حس <= /span>می&= #8204;کنند در عرف فرانسه با آن حجاب ممکن است انگشت‌ن&#= 1605;ا باشند. می‌گو&= #1740;ند آن‌طور من راحت‌تر&#= 1605;.

این است که لباس یک امر شرعی نیست و امری کاملا عرفی است. در مورد زن‌ها هم، زن<= /span> ایرانی یک نوع حجاب داشته، زن عرب یک گونه‌&= #1740; دیگری حجاب داشته؛ تمام پوشش‌ها در همه <= /span>عر&= #1601;‌ها یک‌جور و یکسان نبوده، یعنی حجاب شرعی زن ایرانی با حجاب شرعی زن الجزایری &#= 1601;رق می‌کند<= span dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>.

&#= 1593;کس از <= /span>نی&= #1608;یورک تایمز

و= ;لی این حجاب و به عنوان حجاب شرعی، یک پایه اصلی دارد.

خب، این سوال مهمی است. ببینید، در اسلام آمده که زن بایستی سر و گردنش را= بپوشاند که این دستور برای مردها نیست. این (مسا= ;له) را که قرآن صریحاً دلالت کند بر<= /span> این‌که زن‌ باید مویش را هم بپوشاند، من در ذیل آیاتی بررسی کردم.

پوش= 88; سر در قرآن، کلمه «شعر» را که مو باشد و کلمه سر که «راس» را که سر باشد و &#= 1662;وشیدن این دو با هم در قرآن نیامده است. ولی گونه‌ای لباس در قرآن طراحی شده به<= /span> عنوان جلباب یا خمر که می‌گویند این جلباب و این خمر در زبان عرب به گونه‌ای<= /span> &#= 1575;ستفاده می‌شده که سرها را هم می= ‌پوشانده است. =

اینR= 04;که در قرآن آمده است پوشاندن سینه‌ها و گردن‌ها است. ولی اگر ما بخواهیم به اهل لغت رجوع کنیم، به عرف زمان عرب؛ ممکن است که بگوییم بله، سر و مو هم شاملش می&= #8204;شده است. ولی باید تاکید بکنم در قرآن، ما آیه‌ای در این مورد که مو را و سر را بایستی بپوشانیم نداریم. در برخی از تفاسیر این گونه تفسیر شده. ولی با تاسی به= &#= 1705;تاب لغت ممکن است چنین استفاده‌ای کرد.<= o:p>

آن ک= 607; قرآن می‌گوی&#= 1583; «‌ولیضربن به خمرهن علی جیوبهن». جیوب شامل سر نمی‌شود. آن<= span dir=3DLTR> گردن و گریبان است که شاملش می‌&= #1588;ود.

پ= ;س مبنای آن‌چه ما الان به عنوان حجاب اسلامی نه تنها ایران بلکه در ک= ;شورهای عربی هم داریم؛ که گاهی بازتر است و گاهی بسته‌تر، چیست. یعنی ممکن است که<= /strong> <= /strong>سوء‌تفاهم به این بزرگی و این گستردگی در تفاسیر قرآن ایجاد شده باشد؟

چه سوء تفاهمی؟

ا= ;ین‌که این همه مسلمان به تعبیر خودشان از حجاب، و سخت گیرانه‌تر از آنچه خدا خواسته باشد، عمل کرده باشند؟

ممک= 06; است. من این را= ; رد نمی‌کنم. در قرآن یک طایفه از زن‌&= #1607;ایی که از حجاب استثناء شده‌اند که زنانی هستند که دیگر امید ازدواج ندار&#= 1606;د خداوند می‌ف&#= 1585;ماید: « وَالْقَ&#= 1608;َاعِدُ مِنَ النِّسَاء اللَّاتِي لَا يَرْجُونَ نِكَاحًا فَلَيْسَ &#= 1593;َلَيْهِنَّ جُنَاحٌ أَن يَضَعْنَ ثِيَابَهُن= 617;َ غَيْرَ مُتَ&#= 1576;َرِّجَاتٍ بِزِينَةٍ ». یعنی زنی که سنش بالا رفته، این اشکال ندارد که لباس رویش را بگذارد کنار و به قول= ماها بی‌&= #1581;جاب باشد. ولی در عرف ما زن هرچه مسن‌تر می‌شود باحجاب‌تر می‌خواهد باشد و &#= 1585;ویش را تنگ‌تر می&= #8204;گیرد.

یعن= 40; از یک طرف سوال شما را من می‌پذیرم و قبول دارم که در برخی از عرف‌ها و= &#= 1580;وامع کشورهای اسلامی آن حجابی که در قرآن گفته شده، در بخشی از جاها به جنبه افراط رسیده و این را منکر نیستم. مثلاً شما در روستا&= #1607;ای ایران که نگاه کنید، غالب زن‌ها که چادر به سر می‌کنن&= #1583; حتی عمده‌ صورت خود را هم می‌پوشان&#= 1606;د و فقط چشم‌ها&= #1740;‌شان را <= /span>با&= #1586; می‌گذارند.

‌در حالی‌که هیچ دستور اسلامی نیست که شما صورت‌&= #1578;ان را هم بپوشانید. اول سخنم هم<= span dir=3DLTR> گفتم که خیلی از این حجاب‌ها شرعی نیست، ممکن است از دو طرف شرعی نباشد، هم جهت <= /span>اف&= #1585;اط آن و هم جهت تفریط آن= .

ی= ;عنی ممکن است کسی یا کسانی به این گستردگی در هرچه بیشتر پوشاندن زنان د= ;ر این همه کشور اسلامی منافعی داشته باشند؟

من روی این سوال فکر نکردم. نمی‌دانم. مثلاً چه منافعی داشته باشند؟ اگر خواسته<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'> &#= 1576;اشید اینطور فکر کنید و هر چیزی را براساس مناف&#= 1593; بسنجید این همان تحلیل‌&#= 1607;ای مارکسیس&#= 1578;ی می‌شود که برای من خیلی قابل قبول نیست که بگوییم هر چیزی باید مبنای طب&= #1602;اتی و اقتصادی در آن پیدا کرد. نه این برای م= ن خیلی روشن نیست و قبول ندارم. =

ولی این مساله را من اینجا ذکر کنم که حجاب؛ شکلی که ما در اسلام داریم و زن‌های= &#= 1605;ا هم به آن عمل می‌کنند، یک امر اخلاقی است و ارزشی است. البته این برداشت من است. مم&= #1705;ن است که برداشتم درست نباشد و هر کسی هم حق دارد که این برداشت من را رد کند. بر&= #1583;اشت من این است که حجاب در اسلام برای این است که هم پاکدامنی زن&#= 8204;ها حفظ بشود و هم پاکدامنی مردان. =

به این معنا حجاب، مقدمه حفظ عفت در جامعه است. آن که اسلام روی آن حساسیت دارد طه&= #1575;رت باطن است، طهارت دل است، طهارت روح است و اینکه یک دختر و زن مسلمان در خیابان از جهت دامن و از جهت عفت، پاک باشد. و قر= ;آن هم این را در خیلی از جاها<= /span> تصریح می&= #8204;کند که شما سعی کنید چشم‌ها را ندوزید تا دل شماها پاک بماند.<= o:p>

حال= 75; اگر در جایی بی‌حجابی مقدمه‌ بی‌ع&#= 1601;تی نبود؛ مثلاً یک زن ایرانی رفته کا&= #1606;ادا، آمده لندن، آمستردام، آمده پاریس؛ &= #1575;گر حجابش را گذاشت کنار و این کار= &#= 1605;قدمه‌ هیچ نوع بی‌ع&= #1601;تی و تر دامنی نشد و پاکدامن ماند، آیا آنجا هم حجاب واجب شرعی است؟ خود این برای من سوال است= .

برد= 75;شت من این است که نه. من ندیدم که کسی این برداشت را کرده باشد. البته خی&= #1604;ی‌ها تلویحا گفتند ولی من تصریحا می‌گ&#= 1608;یم آنطوری که من دقت کردم حجاب مساله‌&#= 1575;ی است که خودش طریقیت دارد برای حفظ عفت در جامعه.<= o:p>

ی= ;عنی آن چیزی که به نظر شما اولویت دارد اخلاق است و آن چه که شما از آن ب= ;ه عنوان «عفت» نام می‌برید. بنابراین اگر کسی اخلاق خودش را حفظ بکند و پاکدامنی<= span dir=3DLTR> <= /strong>خودش را حفظ بکند بدون استفاده از آن حجاب شرعی این کفایت می&= #8204;کند هر جا که ب= ;اشد؟

ببی= 06;ید، سوال، سوال صریحی است اما پاسخ نمی&= #8204;تواند از طرف من خیلی صریح باشد. = گف&= #1578;م عرف جوامع فرق می‌کند. ممکن است که در عرف ایران نشود این فتوا را داد. برای ای&= #1606;که در عرف ایران، (حالا من به شهر تهران یا جاه&= #1575;ی دیگر کار ندارم) و عرف بخش <= /span>کث&= #1740;ری از جامعه‌ مذهبی ما این است که اگر زن حجابش را گذاشت کنار ممکن است که<= span dir=3DLTR> انگشت‌ن&#= 1605;ا بشود، نگاه‌&#= 1607;ایی به قیافه او دوخته بشود.

حال= 75; نگوییم کانادا، اروپا و...، شم= 5; اگر به شهر مکه بروید یا در شهر مدینه، اگر زنی آنجا بی‌حجاب پیدا بشود خب خیلی نگاه‌ه&#= 1575; به او دوخته می‌شود. ولی در جده نه. بی&= #8204;حجاب هم وجود دارد. این است که من معتقدم حجاب &= #1605;ساله‌ای است که از نظر فقهی و &#= 1575;جتهادی بایستی نگاه مجددی به آن دوخته بشود.

مسا= 04;ه‌ دیگری که باید اینجا اضافه کرد به نظر من این اس= ت که حجاب از طرف کسی= &#= 1606;می‌تواند الزامی و اجباری باشد. این امری است اخلاقی. اگر زنی بی‌حجاب&#= 1740; را اختیاری کرد، ولو مسلمان هم باشد نمی‌تو&#= 1575;ند کسی او را الزام به پوشش کند. مگر اینکه بی&= #8204;حجابی او مقدمه‌ بی&= #8204;عفتی در جامعه بشود. بحث این فرق می‌کند. ولی اگر نشد نه از طر&= #1601; حکومت و نه از جهت امر به معروف و نهی از منکر نمی‌&= #1588;ود او را ملزم کرد.<= o:p>

&#= 1593;کس از <= /span>AFP

م= ;بنای این چیست؟ یعنی ما چطور می‌توانیم تشخیص بدهیم آیا این بی‌ح&= #1580;ابی <= /strong>مقدمه بی عفتی هست یا نه؟ یا اصلا کی می‌ت&= #1608;اند تشخیص بدهد این بی‌حجاب&#= 1740; ممکن است <= /strong>باعث بی‌عفتی بشود یا نشود؟

اینR= 04;ها به هرحال شاقول ندارد، تراز ندارد؛ این‌&#= 1607;ا بیشتر به عرف برمی‌گردد. مشکل اس&= #1578; یک مقدار= .

ش= ;ما چطور می‌توا&#= 1606;ید در این مساله راهگشا باشید؟

که چ= 607; کار بکنیم؟

ش= ;ما نباید به عنوان یکی از علمای اسلام و یکی از علمای اعلام، نظر صریح و روشنی در این زمینه داشته باشید؟ من عرف را و تاکید شما را روی عرف می‌پ&= #1584;یرم ولی ب= ;ه هرحال می‌شو&#= 1583; گفت با عرف تهران و از خیابان انقلاب به با&= #1604;ا مثلا چه حد از حجاب م= ;ی‌تواند باعث بی‌عفت&#= 1740; یا با عفتی بشود؟ آیا می&= #8204;شود اینقدر جزیی نگاه کرد در این ب= ;حث‌ها؟

ببی= 06;ید گفتم با نگاه سنتی به داستان نگاه کردن آن‌طور که در توضیح‌&= #1575;لمسائل مراجع تق&= #1604;ید هم آمده، برخلاف آن چیزی است که من الان دارم خدمت شما عرض می‌کنم. اینها همه بر این باورند و بر این اعتقادند که حجاب باید حفظ بشود. در هر شرایطی و در هر زمان و مکانی<= span dir=3DLTR>.

برد= 75;شت خود من این است که اگر برای زنی در جامعه‌ای این لباس و این حجاب عسر و حرج بود یا مقدمه بی‌عفتی نبود آنجا هم باید این نگاه را به آن داشت یا نه؟ واقعا بر&= #1575;ی خودم هم سوال است، تا آنجایی که من تحقیق کردم، نه. آن که در اسلام حتمیت دارد، اولویت دارد و موضوعیت دارد این است که جامعه از نظر عفت، مردم در امان<= /span> باشند.

بال= 75;خره اسلام دینی است که یک سازمان اخلاقی دارد و اسلام با آن چیزهایی که بخواهد این نرم را به هم بریزد، این سازمان اخلاقی را به هم بریزد، مخالفت می‌ک&#= 1606;د. حالا مخالف= 8; هم دو جور است. یک وقت می‌گو&= #1740;د کار حرام می‌&= #1705;نید، روز قیامت مجازات<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'> &#= 1605;ی‌شوید.

یک وقت می‌گوید در این دنیا هم باید با تو برخورد بشود. اگر قرار شد امنیت اج&= #1578;ماعی یک نرم باشد، اگر کسی بخواهد از راه دزدی یا تهدید امنیت جامعه را به هم <= /span>بر&= #1740;زد؛ اسلام با او برخورد فیزیکی می‌ک&#= 1606;د. در همه جوامع هم این قانون را دارند که<= span dir=3DLTR> با کسی که مخل نظم عمومی است باید با او برخورد فیزیکی کرد.

بحث حجاب، مساله&#= 8204; اخلاق است. اگر بخواهد بی‌حجابی این نرم اخلاقی را به هم <= /span>بر&= #1740;زد، بالاخره باید برای آن راهی پیدا کرد. ولی نفس حجاب، یک امر الزامی و واجبی نی&= #1587;ت. دستوری است در اسلام که هرکس می‌خوا&#= 1607;د عمل بکند و هرکس می‌خوا&#= 1607;د عمل نکند= . ای&= #1606; به اختیار خود شخص گذاشته شده است.<= o:p>

ش= ;ما در این نظرتان، تنها هستید؟

من فکر می‌کنم کسانی دیگر هم این نظر را دارند ولی شاید به صراحت اعلام نکنند و= &#= 1662;اره‌ای از مقالات را که می‌خوانم &= #1605;ی بینم کسانی به این نظر نزدیک هستند. من مجتهد= &#= 1606;یستم، مرجع تقلید نیستم ولی براساس تحقیقاتی که خودم در امر حجاب داشتم، به این &#= 1606;کته رسیده‌ام. یک مقاله‌ای هم اخیرا در یکی از مجلات تهران به نام "کتاب زنان" خواندم که یکی از دوستان به نام آقای مسلم خلفی این مقاله را نوشته بود؛ آنجا مفصل این را بحث کرده و تقریبا همین نظر من را آنجا ایشان هم آورده است<= /span>.

گ= ;یر من روی این کلمه "بی‌عف= 578;ی" است. آیا برای این بی‌عفتی می‌شود ر= ;فراندوم برگزار کرد؟ یا برای اینکه به دست بیاوریم چه چیزی عرف است و مردم چه چیزی ر= ;ا می‌پذیرند؛ آیا باید به رای عمومی مراجعه کرد، به سلیقه حاکم مراجعه کرد، چطوری <= /strong>ما می‌توانیم این را بفهمیم؟

اشک= 75;ل کار این است که شما می‌خو&= #1575;هید همه‌ جزییات این مساله را در این چند دقیقه از من پاسخش را بگیرید. من هم هیچ مسبوق به مطالعه در تمام این قضیه نیستم. ولی عرض= &#= 1705;ردم بی‌عفتی در هر فرهنگی یک تعریفی دارد. من هم معتقدم که عرف یک چیز ثابتی نیست. ممکن است که صد سال دیگر در ایران زن مکشوفه، خلا&#= 1601; عفت تلقی نشود و در عرف هم این &#= 1662;ذیرفته شده باشد. من نمی‌دانم. هیچ بعید نیست. به دلیل اینکه الان بی‌چادری در عرف <= /span>ای&= #1585;ان دارد پذیرفته می‌&#= 1588;ود.

ن= ;گاه شما آقای فاضل به این بحث‌ها نگاه متفاوتی است از آن چیزی که در بین علمای اعلام رایج است. شما و بعضی از علمای دیگر؛ یعنی تعداد معدودی از همفکران <= /strong>شما تلاش می کنید چهره‌ای را نشان بدهید از اسلام که با تساهل و تسامح بیشتری همراه ا= ;ست به قول آقای خاتمی. از آن اسلامی که حاکم است، روشنتر است، نگاه امروزی&#= 8204;تری <= /strong>دارد، مدرن‌تر و جوان پسند‌ت&#= 1585; است. شما این نگاه را می‌خ&= #1608;اهید به اسلام قالب بکنید <= /strong>یا اسلام همین هست؟

من اخیرا در کنفرانسی دعوت شدم با عنوان "کنفر= 575;نس صلح" در آمریکا. خب اسلام خیلی متهم است به این‌که دین خشونت و شمشیر و کشورگشایی است. موضوع مقاله‌ من "سیره صلح &#= 1580;ویانه" پیامبر است. برداشتی که خود من از اسل= ام دارم این است که اسلام دینی است که<= span dir=3DLTR> دو چیز در آن خیلی جدی است، یکی مساله عقلانیت دیگری مساله انسانیت. انسان در اسلام یک موجود فوق‌ا&#= 1604;عاده با ارزش است. در هر رنگ و آیینی هم می‌&= #1582;واهد باشد.<= o:p>

پیغ= 05;بر اسلام می‌فر&#= 1605;اید مردم پیش ما مثل دندانه‌&#= 1607;ای شانه می‌مان&#= 1606;د. این‌قدر هم ردیف و هم سطح و یکسانند. می‌&= #1711;وید مردم و نمی‌گ&= #1608;ید مسلمان‌ها. نظر من این است که &#= 1575;سلام دین لطیف، پر ازعشق و محبتی است که از نظر آن همه= ‌ آدم‌ها می‌ت&#= 1608;انند عاشق هم= &#= 1576;اشند و با هم زندگی کنند. در هر آئینی هم که بخواهند باشند. =

متا= 87;فانه قرائت‌های نابابی از اسلام شده؛ برخورد و عدم تحمل و ضد تساهل و خط کشی‌های خیلی بی‌جا و بین این مذهب، بین آن مذهب، تکفیر و الحاد و این= ‌ها به نظر من &#= 1580;زو اسلام نیست و اسلام دینی است که هیچ کدام از این‌&= #1607;ا جزوش نیست و بعدها عده‌ا&#= 1740; در تاریخ به آن اضافه کرده‌اند.

متا= 87;فانه آن چیزی که در اسلام در تاریخ کمرنگ &= #1588;د، عقلانیت اسلام بود. سه تا <= /span>جر&= #1740;ان آمد و این عقلانیت را از اسلام گرفت. یکی خوارج بودند در همان قرون اول؛ یکی= &#= 1575;شعری‌ها بودند و یکی هم اخباری‌ه&#= 1575; بودند. این سه ضربه بزرگ بر اسلام وارد شد و <= /span>عق&= #1604;انیت از این دین گرفته شد. اگر اسلام به اضا&= #1601;ه عقلانیت و به اضافه انسانیت در جامعه ما رواج پیدا بکند؛ نه با حقوق بشر مشکل دارد، نه با احیای حقوق زن مشکل<= /span> دارد، نه با کنوانسیون‌= 607;ا مشکل دارد؛ هیچ مشکل ندارد. =

این خط کشی‌های فقهی که در پاره‌ای از مسائل می‌آی&#= 1583; اسلام را از آن عطوفت= &#= 1605;ی‌اندازد، من نظرم این است که باید در آنها تجدی&= #1583; نظر کرد. چرا باید بگوییم حتماً حت&= #1605;اً تا خدا خدا هست و تا قیامت، این دیه زن و مرد باید نابرابر باشد؟ ما می‌&= #1711;وییم اسلام یک چیز گفته و آن= عدالت در میان مردم است. اگر جامعه امروز، تشخی&#= 1589; داد که این دیه نابرابر خلاف عدالت است برای زن‌&= #1607;ا، خب چرا من باید بیایم چنین حرفی بزنم.<= o:p>

ح= ;تی اگر آن چه شما از آن با عنوان "خلاف عدالت"تعبی= 85; می‌کنید چیزی باشد= <= /strong>که در قرآن تصریح شده باشد؟

در قرآن پاره‌ا&#= 1740; از آیات تصری&= #1581; شده که به نظر من می‌توان با نگاه روشی به آن‌ها= &#= 1606;گاه کرد. بعد از انقلاب، رهبر انقلاب مرحوم آیت‌ا&#= 1604;له خمینی در برخی موارد جلوی سن&= #1711;سار زن‌ها را گرفتند. توقف آن به معنای تعطیلی قرآن نیست. می گوید این روش در دنیای امروز بدآموزی دارد. وهن به اسلام تلقی م&= #1740;‌شود.

اسل= 75;م می‌گوید اگر حد باید جاری بشود در کشور غیر اسلامی جاری نشود. یعنی اصل= &#= 1575;ولیه این است که هر چیزی که وهن به اسلام باش&= #1583; باید جلوی آن را گرفت. هدف اسلام از= &#= 1575;ین‌که می‌گوید دست دزد را باید قطع کنید، زن را سنگسار کن&= #1740;د؛ این است که در جامعه تا&= #1605;ین مالی باشد و ت= امین ناموس مردم باشد. این امنیت باید تامین بشود.

حال= 75; یک روش این است که شما سنگسار کنید، اگر ای&= #1606; سنگسار بدآموزی داشت، وهن به<= /span> اسلام بود، جواب مثبت نمی‌دا&#= 1583; خود همان قرآن می‌گوی&#= 1583; «تعقلون»، «تفکرون»، فکر کنید= . مم&= #1705;ن است راه‌های دیگری برای شما باز باشد<= /span>.

این = 575;ست که نگاه من به این آیات این است که نگاه اسلام یک نگاه روشی بوده و نه &#= 1575;رزشی. یعنی شما باید دنبال تامین مال مردم در جامعه باشید، نه دنبال دست بریدن. = نگ&= #1608;یید من دست می برم می‌خواهد تامین مالی بشود می‌خوا&#= 1607;د نشود. من معتقدم که اسلام ای&= #1606; را نمی‌خواه&#= 1583; بگوید. خب بعض= ی‌ها این حرف را می= ‌زنند. یعنی می‌گوی&#= 1606;د باید دست را<= span dir=3DLTR> قطع کنید حالا می‌خوا&#= 1607;د دزدی کمتر بشود یا بیشتر. =

من م= 740;‌گویم اگر دست بریدن دزدی را بیشتر کرد باز هم باید این روش را ادامه داد؟ این برای من سوال است. برای من روشن نیست. مثل هما= ن مساله طلاق است. قرآن که نگفته جا&= #1740;ی طلاق به عهده مرد است. جایی از قرآن نیست = ولی به هر حال در دستورات اسلام هست.

دنی= 75; امروز می‌گو&#= 1740;د آقا این طلاق اگر امروز دست مردان باشد سوء استفاده می‌&#= 1588;ود و ظلم به زن‌ها است، شما باید این حرف را گوش بدهید. در این فتوا تجدید نظر کنید. یا &#= 1605;ثلا اگر زن‌ها نافرمانی کردند؛ «فضربوهن، فهجروهن**»،. م= ;ن نظرم این است که باید در دنیای امروز به این «فضربوهن» نگاه دیگری کرد. نمی‌شود این نص را اجرا کرد= .

ب= ;رداشت من از حرف‌ها&= #1740; شما این هست که با توجه به شرایط، با توجه به عرف،<= /span> <= /strong>با توجه به مقبولیت یک نگاه در یک جامعه می‌شو&#= 1583; بعضی از آیات قرآن را تعطیل کرد و<= /strong> <= /strong>برای رسیدن به آن هدفی که آن آیات قرآن منظورشان بوده شیوه‌ی دیگری جایگزین کرد. <= span lang=3DFA style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA;font-weight:norm= al'>برداشت من درست است؟<= /span>

ببی= 06;ید ما بحثی داریم در اسلام به نام بحث «نسخ». یعنی یک آیه‌ موقتاً نازل می‌شده و کاربرد آن آیه بنابر احتمال تمام می‌شده و آن آیه را خداوند نسخ می‌کرده<= /span> &#= 1575;ست. البته بعضی از مراجع مثل آیت‌الله خویی نسخ را خیلی قبول ندارند. ولی اصل نسخ= &#= 1740;عنی برداشت یک حکم و قانون و جایگزین کردن به قانون دیگر. این از اصول مسلم اسلامی است که در اصول ما هم مطرح شده است<= /span>.

قرآ= 06;، کتاب عمل به زندگی است. در قرآن، دستورات زندگی آمده، قرآن یک زندگی سالم و درست و اخلاقی برای بشریت خواسته. به نظر من قرآن کتاب قانون نیست. کتاب اخلاق و= &#= 1705;تاب هدایت است. اگر دستوراتی هم که ظاهر قانو&= #1606;ی دارد در آن آمده، می‌تو&#= 1575;ن به آن نگ&= #1575;ه دیگری داشت و اگر آن قانون در جامعه‌ای کاربرد نداش&#= 1578; می‌توان تعطیلش کرد.

هما= 06;‌طوری که ما در انقلاب سنگسار زن را تعطیل کردیم و صریح قرآن هم هست که اگر= کسی را سنگسار می‌ک&#= 1606;ید در ملا عام باشد. رییس قوه قضاییه فعلی جمهوری اسلامی دستور دا&= #1583; کسی را در ملا= ‌عام اعدام نکنید، سنگسار نکنید، قصاص نکنید؛ چون بدآموزی دار&#= 1583;. یعنی عملاً هم ما در اسلام داریم می‌بینیم که برخی از احکام و آیات این چنینی در<= /span> جامعه ما کاربرد ندارد یا بدآموزی دارد. هیچ وحش= ت هم نیست که ما بگوییم این آیات را= &#= 1605;ی‌توان تعطیل کرد.

ش= ;ما از این صحبت کردید که آیات قرآن و اسلام مطابق فطرت انسانی است، م= ;طابق با عدالت انسانی است؛ با این حساب و با این پیش زم= ینه چطور می‌توا&#= 1606;یم تصور ک= ;نیم این برداشت از اسلام در حاشیه قرار گرفته باشد و اقلیتی از علما و درواقع م= ;تدینین جانب این نگاه را گرفته باشند و اکثریت با آن کسانی باشند که خداوند را به<= /span> <= /strong>جباریت قبول دارند؟

من آمار نگرفته&#= 8204;ام که صاحبان این دیدگاه اقلیت هستند یا در اکثریت قرار دارند. منتها نگاه غالب و رایج جامعه ما این است که به اسلام باید مطابق با همان احکامی که <= /span>در سنت آمده عمل کرد. حتی شما نگاه کنید طلاق هنوز در مسائل شرعی ما هست که به دست <= /span>مر&= #1583; است. =

در دادگاه‌های مدنی ما اجازه نمی‌د&#= 1607;ند که دست مرد باشد. یا هنوز در رساله‌ها&#= 1740; عملیه سنتی ما، ازدواج دختر ۹ساله مشروع تلقی می‌شود. ولی در قانون ما، فی‌البد&#= 1575;هه مشروع نیست یعنی قانونی نیست. این چالش‌ها وجود دارد ولی من فکر می= ‌کنم که الان= &#= 1580;ریان اجتهادی و فقاهتی حوزه به گونه‌ای دارد حرکت می&= #8204;کند که ما در کل این مسائلی که مربوط به قصاص و دیات و حدود این‌ها هست، تجدید نظر بشود.<= o:p>

ف= ;کر می‌کنید که چند سال دیگر اکثریت با شما بشود و با= کسانی که مثل شما <= /strong>فکر می‌کنند؟<= span dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'>

من ک= 607; رقمی نیستم. خب خیلی‌ها هم هستند که مثل من فکر می= ‌کنند و الان در حوزه عل&= #1605;یه قم نگاه‌های نو، برداشت‌&#= 1607;ای جدید خیلی وجود دارد و خیلی از طلاب حوزه علمیه قم به هرحال نگاه می‌کنند ببینند که این دین اسلام، حکومت اسلام تا چه اندازه در <= /span>جا&= #1605;عه پاسخش مثبت بوده، منفی بوده، نقد و تحلیل می شود و از سویی هم به هرحال این<= /span> ارتباطا&#= 1578; و مراودات با دنیای بیرون از اسلام و حوزه این‌قد&#= 1585; زیاد شده که بی‌تاثیر &#= 1606;یست.

دنی= 75;ی الکترونیک هست، کامپیوتر هست، اینترن&#= 1578; هست و این‌ها روی نگاه‌ها به نظر من &#= 1582;یلی تاثیر داشته و این تاثیرات هم فوق‌العاده صریح است. برداشت من این است که شما <= /span>در چند سال آینده خیلی از مسائل را می‌بینید که به‌صورت شرعی این‌ها دگرگون شده برای این&= #8204;که موضوع مساله مبدل شده، موضوع مساله که مبدل شد طبیعتا فتوای آن هم عوض <= /span>می&= #8204;شود.

*آیه ۳۱ سوره نور:وَقُل لِّلْمُؤْم= 616;نَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِه= 616;نَّ وَيَحْف&#= 1614;ظْنَ فُرُوجَهُن= 617;َ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُن= 617;َ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا<= /span> &#= 1608;َلْيَضْرِب= ْنَ بِخُمُرِهِ= 606;َّ عَلَى جُيُو&#= 1576;ِهِنَّ

**آیه ۳۴سوره نسا: الرِّجَالُ قَوَّامُون= 614; عَلَى النِّسَاء بِمَا فَضَّلَ اللّهُ<= span lang=3DFA dir=3DLTR style=3D'font-size:12.0pt;mso-bidi-language:FA'> &#= 1576;َعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنفَقُواْ مِنْ أَمْوَالِه= 616;مْ فَالصَّالِ= 581;َاتُ قَانِتَ&#= 1575;تٌ حَافِظَاتٌ لِّلْغَيْب= 616; بِمَا حَفِظَ اللّهُ وَاللاَّتِ= 610; تَخَافُونَ نُشُوزَ&#= 1607;ُنَّ فَعِظُوهُن= 617;َ وَاهْجُرُو= 607;ُنَّ فِي الْمَضَاجِ= 593;ِ وَاضْرِبُو= 607;ُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُ= 605;ْ فَلاَ تَبْغُواْ عَلَيْهِنّ= 614; سَبِيلاً إِنَّ اللّهَ كَانَ عَ&= #1604;ِيًّا كَبِيرًا