خبرگزاری قرآنی ایران شنبه ٣۰ آذر ۱٣٨٧

گروه خبرنگاران ا= 01;تخاري / وحید کاظم زاده قاضی جهانی: حقوق بشر از منظر اسلام و قرآن به لحاظ كيفی و كمی بسيار گسترد= 07;، جامع و فراتر از اعلاميه جهانی حقوق بشر است ولی اين گستردگی = 608; جامعيت به عنوان اختلا= 01; با اعلاميه تلقی نمی‌شو= 83; زيرا اعلامي= 07; هيچ‌كدام از آنها را نفی ن&#= 1605;ی‌كند فقط از ذكر آنها ساكت است، زيرا اعلاميه برا= 87;اس يك هدف خاص و به طور خلاصه تنظيم شده اس= 578; كه مشكلات اوليه بشر را در جهان كنون= 740; حل كند.

اگر اعلاميه جهانی حقوق بشر را از ديدگاه اسلا= 05; مورد بررسی و ارزيابی قرا= 85; دهيم و يا به عبارت بهتر، حقوق بشر از ديدگاه اسلا= 05; و حقوق بشر از ديدگاه اعلاميه جهانی حقوق بشر را با يكديگر تطبي= 02; و مقايسه كني= 605; و اشتراكات و افتراقات آنها را با نظر مثبت و تفاهم و به طور منصفانه تبيين و مشخص كنيم، بحث بس= 610;ار سودمند، علم= 40; و حقوقی خواه= 583; بود كه محصول &#= 1570;ن حقوق تطبيقی است و نتيجه كاربردی آن ايجاد تفاهم = 608; تعامل و آشتی دادن بين دو ديدگاه حقوق= 40; و نزديك كردن آنها به همديگر و به جريان انداختن آنه= 75; در مسير حماي= 578; از حقوق انسا= 606;‌ها و حفظ كرامت، حرمت و حقوق بندگان خدا و تخفيف آلام بشری خواهد بود.

بنابراي&= #1606; جا دارد بپرسيم كه طر= 581; بحث‌های جدل= 40; و ايجاد تعار= 590; و تقابل جدی ما بين اين دو ديدگاه، نفی = 608; طرد يكديگر، جنگ و دعوا به راه انداختن چه نتيجه علمی، حقوقی = 608; كاربردی می‌= 78;واند داشته باشد و چه سودی برای بشريت به ارم= 594;ان می‌آورد و چه بار سنگينی ا= 586; دوش انسان‌ه= 75;ی مظلوم، محروم، ستمديده و حقوق تضييع شده آنها می‌= 578;واند بردارد و چه آلامی را از بندگان دردمند خدا ب= 585;طرف می‌كند؟

آيا جز تضعيف ابزار حمايت از حقو= 602; انسان‌ها در جهان سود ديگری حاصل م= 740;‌شود؟! از اين جدال، كشمكش و تقاب= 604; آتشی شعله ور می‌شود كه دو= 583; آن فقط به چشم بندگان ضعيف = 608; مظلوم خدا فر= 608; می‌رود. بدين جهت من اين بحث را در اين جا مطرح می‌ك= 606;م تا اشتراكات = 608; افتراقات اي= 06; دو ديدگاه را &#= 1576;ه طور اجمال، بررسی و اين حقيقت روشن شود كه آيا اين دو ديدگا= 607; حقوقی در مقابل هم قرا= 585; دارند و يكديگر را نف= 740; می‌كنند و آشتی‌ناپذيž= 5;ند و يا اينكه در عين تفاوت‌ه= 75;ی معدود در مسي= 585; واحدند كه همان حمايت و دفاع از حقوق انسان‌های ضعيف و بندگا= 606; ستمديده خدا است و بايد هر &= #1583;و ديدگاه يعنی هم اسلام و هم اعلاميه جهانی حقوق بشر را كه هر كدام زبان خا= 589; خود را دارد به رسميت بشناسيم و احترام قائل شويم و هر دو را در خدمت بشر به كار بگماريم و هر كدام را در جا&#= 1740; خود وسيله و سند مبارزه ب= 575; متجاوزان به حقوق بشر و بن&#= 1583;گان ضعيف پروردگار قرار دهيم.

تعيين و تحديد موضوع بحث

قبل از ورود به اصل بحث، نخست به اين نكته باي= 583; توجه شود كه موضوع سخن ما در اين بحث تطبيقی اصل اعلاميه جهانی حقوق بشر است نه نحوه برداشت = 608; نحوه استفاد= 07; از اين اعلاميه و نه سازمان‌ها و كميته‌های حقوق بشر و دولت‌ها و عملكرد آنها زيرا كه اين دو بحث از يكديگر جدا است منظور ما در اين بحث صرفا اعلامي= 07; جهانی حقوق بشر است كه از نظر اسلام در چه وضعيتی قرار دارد و با حقوق بشر از ديدگاه اسلامی چه همسانی‌ها و اشتراكات و چ= 607; تفاوت‌ها و افتراقاتی دارد؟

و اين افتراقات و تفاوت‌ها در چه حدی است آيا در حد تقابل و تعار= 590; و نفی يكديگر است و يا در حد محدود و قابل تعامل؟ در پا= 587;خ اين سؤال بر اين باورم كه اعلاميه جهانی حقوق بشر در كل با اسلام و با حقوق بشر در اسلام نه تنه= 575; تفاوت ماهوی = 608; اساسی ندارد = 608; در تقابل و تعارض است و يكديگر را نف= 740; نمی‌كنند بلكه هر دو، هدف واحد و مشتركی را دنبال م‌ كنن= 583; و در جهت حمايت و دفاع از حقوق انسا= 204;ن‌ها طراحی شده‌ا= 06;د يعنی معاضد يكديگرند و د= 585; كليات كاملا= 11; يكسان و مشتركند و در فروعات نيز د= 585; بسياری از مو= 575;رد و مسايل، مشترك و در برخی موارد ب= 575; هم متفاوتند يعنی هدف واح= 583; است و مشتركاتشان نيز بسيار بيشتر از افتراقاتشا = 6; است.

به نظر می= ;‌رسد همه تفاوت‌ه= 75; را به طور كلی می‌توان در س= 607; مسئله و يا سه مرحله خلاصه كرد:

1- م&= #1576;نا و منشا حقوق: كه بانيان اعلاميه معمولا منشا = 581;قوق بشر را ذاتی و طبيعی می‌دا= 06;ند و اسلام آن را الهی می‌دان= 83;.

2- ا&= #1606;سان‌شناسی: كه بانيان اعلاميه در حقوق بشر به جنبه الهی، معنوی و اخرو= 740; بشر توجه ندارند و آن‌ را دخالت نمی= 204;دهند و تنها برای زندگی دنيوی = 608; اجتماعی و حل مشكلات دنيو= 40; او برنامه‌ر= 10;زی می‌كنند ولی اسلام به جنب= 607; الهی، معنوی = 608; اخروی انسان نيز در اين امر عنايت دارد. از اين جهت انسان از منظر اسلام ا= 586; حقوق بسيار زياد، فراتر = 608; مهمتری برخوردار اس= 78; كه در اعلامي= 607; جهانی حقوق بشر نيامده است.

3- ب&= #1585;خی از فروعات حقوق: يعنی اين دو ديدگا= 607; حقوقی در اصو= 604; و كليات مواد مذكور در اعلاميه كاملا مشتركند ولی در برخی از فروعات بعضی از مواد با هم متفاوتند كه بعدا توضيح داده خواهد ش= 583;.

مشتركات و مفترقات <= span dir=3DLTR style=3D'font-size:11.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New Ro= man"; color:white;mso-fareast-language:FR'>

بر اين اساس اگر يكايك مواد اعلاميه بررسی و با متون دينی و اسلامی و با آيات و روايات وارده ارزيابی شده و مستندات دينی آنها احصا، استخراج و مورد استناد قرار گيرد و م= وارد اختلاف و تفاوت‌ها نيز به طور كامل مشخص شده و با ديد علمی و حقوقی به طور منصفانه بررسی شود و يك بحث تطبيقی جامع ارائه شود، يك و يا چند جلد كتاب مستقل و سودم&= #1606;د دينی و حقوقی را تشكيل می‌&= #1583;هد و اين دو ديدگاه حقوقی را كاملا به هم نزديك می‌كن&#= 1583; و در ميان آنها تفاهم و تعامل كارساز ايجا&#= 1583; می‌كند و در مسير خدمت به جهان بشريت خواهد بود

از اين سه مورد تفاوت كلی، مورد او= 604; و دوم موضوع بحث و گفتگوی ما نيست چون آنها در مواد اعلاميه نفي= 75; و اثباتا ذكر نشده و اساسا &#= 1605;نعكس نگرديده است تا انطباق و عدم انطباق آ= 606; ها با اسلام مورد بحث قرا= 585; گيرد زيرا اعلاميه يك منشور عملی و كاربردی است = 608; اين دو مسئله يك بحث نظری و مربوط به فلسفه حقوق است و خارج از مواد اعلامي= 07; است.

بنابراي&= #1606;، تفاوت اعلاميه با اسلام تنها ب= 607; مورد سوم يعن= 740; به برخی از فروعات حقوق اختصاص پيدا می‌كند كه در بحث آتی به حدود و موارد آن می‌پرداز= 10;م.

مشتر= 03;ات و مفترقات

قبلا اشاره كرديم كه مواد اعلاميه جهانی حقوق بشر با حقوق بشر از ديدگا= 607; اسلام در اصو= 604; و كليات به طور كلی و در ف&= #1585;وعات در اكثر موار= 583; همسان و مشتركند و در برخی از فروعات و مصاديق تفاو= 78;‌هايی وجود دارد.

بر اين اساس اگر يكايك مواد اعلاميه بررسی و با متون دينی و اسلامی و با آيات و روايا= 578; وارده ارزيابی شده = 608; مستندات دين= 40; آنها احصا، استخراج و مورد استناد قرار گيرد و موارد اختلا= 01; و تفاوت‌ها نيز به طور كامل مشخص شد= 607; و با ديد علمی و حقوقی به طور منصفانه بررسی شود و يك بحث تطبيق= 740; جامع ارائه شود، يك و يا چند جلد كتاب مستقل و سودم= 606;د دينی و حقوقی را تشكيل می‌= 583;هد و اين دو ديدگاه حقوق= 40; را كاملا به هم نزديك می‌= 603;ند و در ميان آنها تفاهم و تعامل كارسا= 86; ايجاد می‌كن= 83; و در مسير خدمت به جهان بشريت خواهد بود كه البته اين يك بحث بسيار اساسی = 608; طولانی است ك= 607; در اين فرصت كوتاه نمی‌گ= 06;جد. ما فعلاً با استفاده از اين مناسبت و فرصت پيش آمد= 607; به عنوان طرح مسئله و القا= 740; فكر، به طور اجمال به مشتركات كلی = 608; افتراقات جزئی اين دو ديدگاه حقوق= 40; می‌پردازيم:

مشتركات و همسانی‌ها

اعلاميه جهانی حقوق بشر از 30 ماده تشكيل يافته است اگر اهدا= 601; اصلی و كليات مواد آن، تلخيص و دسته= 204;بندی شود در اصول و عناوين زير خلاصه می‌شو= 83;:

1- ح&= #1602; كرامت و حرمت و منزلت انسانی.

2- ح&= #1602; آزادی، آزادگی و حریّت از بردگی و از سلطه و استبد= 575;د.

3- ب&= #1585;ادری و برابری افراد بشر با يكديگر.

4- ح&= #1602; حيات و زندگی.

5- ح&= #1602; امنيت جامع يعنی امنيت جانی، روحی، حيثيتی، شغلی، اجتماعی و اقتصادی.

6- ح&= #1602; مساوات و برابری و نفی تبعيض در برابر قانون = 608; در برخوردار= 40; از حمايت های قانون.

7- ح&= #1602; آزادی مخصوص= 75; آزادی سياسی = 608; اصل حاكميت ت= 585;اضی و اراده‌ها.

8- ح&= #1602; مصونيت از آزار و شكنجه.

اع = 4;اميه حقوق بشر

اعلاميه جهانی حقوق بشر از 30 ماده تشكيل يافته است

9- ح&= #1602; دادخواهی عادلانه و محاكمه منصفانه.

10- ح&= #1602; برخورداری ا= 86; ممنوعيت توقيف، حبس و تبعيد خودسر= 75;نه.

11- ح&= #1602; مصونيت شخصی= 48; شخصيتی و حيثيتی از هر نوع تعرض، توهين، تحقير، ايذا= 48; ظلم و تجاوز و حق برخوردار= 40; از حمايت قانون در برابر تعرضا= 78;.

12- ا&= #1589;ل برائت وحق برخورداری ا= 86; آن.

13- ا&= #1589;ل قانونی بودن جرم و مجازات و حق برخورداری ا= 86; آن.

14- ا&= #1589;ل عدم عطف بماسبق در مجازات و تشديد آن و حق &= #1605;صونيت از آن.

15- ح&= #1602; مصونيت حريم خصوصی و خانوادگی از ورود، تجسس و تعرّض.

16- ح&= #1602; انتخاب محل اقامت و حق آزادی تردد د= 585; همه كشورهای جهان كه ملك خدا است.

17- ح&= #1602; تابعيت و انتخاب كشور = 608; جامعه.

18- ح&= #1602; مهاجرت و مراجعت.

19- ح&= #1602; پناهندگی و حمايت خواهی در برابر خطرات و تهدي= 583;ات غير قانونی و ظالمانه.

20- ح&= #1602; انتخاب همسر = 608; تشكيل خانواده و حق برخورداری خانواده از حمايت دولت و جامعه.

21- ج&= #1575;يگاه منيع خانواد= 07; در جامعه و حق برخورداری ا= 86; حمايت جامعه = 608; دولت.

22- ح&= #1602; داشتن كار و شغل مناسب و آزادی در انتخاب شغل و حق برخوردار= 40; از حمايت و تامين اجتماعی در بيكاری.

23- ح&= #1602; داشتن مسكن و حق آزادی در انتخاب مسكن.

در̴= 4;دو‌ماده‌آخ= 585;اعلاميه‌آم&= #1583;ه‌است =

چنانكه ملاž= 1;ظه می‌فرماييد مخصوصا با آن قيد و شرطی كه در دو ماده آخر اعلاميه آمده است اين سند يك سلسله اصول انسانی، قواعد عقلانی و مفاهيم عاليه و ارزش&= #1605;ندی را دربردارد كه به قول شهيد مطهری در كتاب نظام حقوق زن، جمله‌های طلايی است و كليت آنها ريشه دينی و الهی دارد و ه= مه آنها در متون دينی و اسلامی با صراحت آمده و بر آنها تاكيد شده است و در حقيقت متن قرآن و روايا&= #1578; ما است

24- ح&= #1602; مالكيت فردی= 48; جمعی و اجتماعی.

25- ح&= #1602; بيمه همگانی= 48; حمايت‌ها و تامين های اجتماعی.

26- ح&= #1602; آزادی عقيده = 608; بيان و ممنوعيت تفتيش عقايد.

27- ح&= #1602; تشكيل، عضوي= 78; و مشاركت در مجامع، جمعي= 78; ها و در احزاب، اتحاديه ها و تشكلهای مسالمت آميز.

28- ح&= #1602; انتخابات آزاد ، انتخا= 576; شدن و حق انتخاب كž= 5;دن .=

29- م&= #1588;اركت در امور اجتماعی و عمومی كشور.

30- ح&= #1602; اوقات فراغت= 48; استراحت و تفريحات سال= 05; و حق مرخصی با اخذ حقوق.

31- ح&= #1602; بهداشت، درمان و سلام= 578; روحی و جسمی.

32- ح&= #1602; رفاه، معيشت= 48; آسايش و آرام= 588; و حق تأمين زندگی مطابق شئون انسانی.

33- ح&= #1602; برخورداری مادران و كودكان و همه اقشار آسيب پذير از حماي= 578; ها و مراقبت های ويژه و مضاعف.

34- ح&= #1602; تعليم و تربي= 578; و حق برخورداری ا= 86; آموزش و پرور= 588; رايگان و همگانی.

35- ح&= #1602; رشد و تكامل شخصيت انسان= 40; برای هر فردی از افراد جامعه از طري= 602; تعليم و تربي= 578; مناسب.

36- ف&= #1585;اهم سازی زمينه‌= 07;ا و ديدگاه‌ها= 40; دوستی و حسن تفاهم بين مل= 578;‌ها و جمعيت‌های نژادی و مذهب= 740; و تسهيل صلح و همزيستی مسا= 04;مت آميز بين‌ال= 05;للی با آموزش‌ها= 40; دوستانه.

37- ح&= #1602; آزادی در مشاركت‌ها و فعاليت‌های معنوی، اخلاقی، فرهنگی و اجتماعی و حق برخورداری ا= 86; آثار و بركات آنها.

38- ح&= #1602; برخورداری ا= 86; فنون، علوم، هنرها، مهار= 78;‌ها و پيشرفت‌ها= 40; علمی و حق بهره برداری از آثار و منافع آنها.

39- ح&= #1602; ملی كه هر ملت و افراد هر كشوری حق دار= 583; از دولت خود نظمی را طلب كند كه در رشد شخصيت و پيشرفت‌های علمی، مادی و معنوی او كارساز است.

40- ا&= #1589;ل تقابل حقوق و وظايف مخصوص= 75; ميان دولت‌ه= 75; و ملت‌ها يعن= 740; هر ملتی در برابر دولتی تكليف و مسؤل= 610;ت دارد كه حقوق= 588; را تامين كند.

اعلاميه بعد از اين اصول كلی و مواد، بالاخره در ماده 29 يك اصل بنيادين را مطرح و آن را بر همه اصول و مواد قبلی حا= 603;م می‌‌كند و می= 204;گويد: حقوق و آزادی= 204;های مذكور در اين اعلاميه آنچنان مطلق= 48; يله و بی‌قيد و شرط نيست كه هر كس هر طور كه بخواهد در پوشش اين اعلاميه از حقوق و آزادی= 204;های مذكور در آن سوء استفاده كرده و مرزها= 740; اخلاق، فضيلت، نظم عمومی و حريم حقوق و آزادی= 204;های ديگران را در هم بشكند و آنها را مخدو= 588; كند بلكه حقو= 602; و آزادی‌های مذكور در اين اعلاميه تاب= 93; قانون و مقرر= 575;تی است كه براسا= 587; اقتضائات اخلاق صحيح، نظم عمومی، مصالح اجتماعی، رف= 75;ه همگانی و در جهت حفظ حقوق و آزادی‌های عمومی در هر كشوری با فرآيند دموكراتيك ت= 89;ويب شده باشد.

بنابراي&= #1606; با وجود ماده 29 اعلاميه بسيار از شبه= 575;ت، اشكالات و دغدغه‌ها در مورد حقوق و آزادی‌های ادعايی، غير مشروع، ولنگاری و خلاف قانون برطرف می‌شو= 83; و در ماده سی‌&#= 1575;م آخرين ماده اعلاميه جلو= 40; يكی ديگر از راه‌های سوءR= 04;استفاده را می‌بندد و می‌گويد: هيچ كس و هيچ مقام، قدرت و دولتی حق ندا= 585;د هيچ يك از مواد و مقررا= 578; اين اعلاميه را به طور مضيق و يا موسّع به نفع خود تفسير كن= 583; و از آن در فشار به ديگر= 740; و يا تضييع حقوق ديگران سوء استفاده كند.

اين بود خلاصه‌ای از اصول و مواد سی گانه اعلاميه جهانی حقوق بشر كه كليات آن بدين صورت تلخيص و ذكر شد.

چنانكه ملاحظه می‌ف= 85;ماييد مخصوصا با آن قيد و شرطی كه در دو ماده آخر اعلاميه آمده است اين &#= 1587;ند يك سلسله اصو= 604; انسانی، قواعد عقلان= 40; و مفاهيم عاليه و ارزشمندی را دربردارد كه به قول شهيد مطهری در كتا= 576; نظام حقوق زن= 548; جمله‌های طلايی است و كليت آنها ريشه دينی و الهی دارد و همه آنها در متون دينی و اسلامی با صراحت آمده و بر آنها تاكي= 583; شده است و در حقيقت متن قرآن و روايا= 578; ما است كه به عنوان نمونه در اينجا به مستندات دين= 40; و اسلامی ماد= 607; اول اعلاميه به طور اشاره و كوتاه می‌پ= 585;دازيم.

مستندات دينی و اسلام= 740; ماده اول

در ماده اول چنين آمد= 607; است:

ماده 1- تمام افراد بشر آزاد به دنيا می‌آين= 83; و از لحاظ حيثيت و حقوق با هم برابرن= 583; و همه دارای عقل و وجدان هستند و بايد نسبت به يكدي= 711;ر با روح برادر= 740; رفتار كنند.

در اين ماده: حريت، آزادی، آزادگی، جوهره عقل، برادری و برابری انسا= 06;‌ها و كرامت ذاتی انسان كه در مقدمه اعلام= 10;ه آمده است به عنوان پايه‌= 07;ا و مبانی حقوق بشر و اصول اوليه و بنيادين آن ذكر شده و بر آنها تاكيد شده و حقوق و مقررات مذكو= 85; در اين اعلاميه بر پايه آنها پی ريزی شده است. اين اصول و قواعد گو اينكه عيناً از متون دينی واسلامی گرفته شده اس= 578; زيرا هزار و اندی سال پيش از آن در منابع اسلام= 40; چنين آمده اس= 578;:

1- ا&= #1605;ام علی (ع) درمورد حريت، آزادی = 608; آزادگی انسا= 06;‌ها چنين می‌فرم= 75;يد: يا اَیُّهاَ النّاسُ اِن= 17; آدَمَ لَم یَ= 604;ِد عَبداً وَلا اَمَة وَ اِن= 617; النّاسَ كُل= 17;ُهُمٌ اَحرارٌ. (نهج السعاده: 1/198)

مس= 8;ندات دينی و اسلامی ماده اول

تمام افراد بشر آزاد به دنيا می‌آين&#= 1583; و از لحاظ حيثيت و حقوق با هم برابرند و هم&= #1607; دارای عقل و وجدان هستند و بايد نسبت به يكديگر با روح برادری رفتار كنند

ای مردم آگاه باشيد ك= 607; انسان‌ها برده بدنيا نيامده اند پ= 587; بنابراين هم= 07; انسان‌ها آز= 75;دند و از حريت و آزادگی برخوردارند.

ملاحظه می‌فرماييد كه فراز آغازين اعلاميه در اين ماده گو اينكه عينا ا= 586; گفتار حكيمانه اما= 05; علی (ع) اتخاذ و ترجمه شده اس= 578; كه می‌فرماي= 83;: تمام افراد بشر آزاد به دنيا آمده‌ا= 06;د و بر اين آزادی، حقوق فراوان بار م= 740;‌شود.

2- ر&= #1587;ول خدا (ص) در اعلاميه فتح مكه در مورد برابری و مسا= 608;ات همه انسان‌ه= 75; چنين می‌فرم= 75;يد:

اِنَّ النّاسَ مِن عَهدِ آدَمَ اِلیَ یَومِ= 06;ا هذا مِثلُ اَسنانِ المُشطِ لا فَضلَ لِلعَ= 85;َبِیِّ عَلَی الَعَجَمِی¡= 7;ِ وَ لالِلاَح= 05;َرِ عَلَی الاَسوَدِِ¡= 6; اِلّا بِالتَّقوی. (&#= 1587;يره ابن هشام: 2/412 – روضه كافی 246)

ای مردم! بدانيد و آگا= 607; باشيد كه انسان‌ها از آغاز خلقتشا= 06; تاكنون از عص= 585; آدم ابوالبش= 85; تا امروز مانند دندان= 07;‌های شانه با يكديگر مساو= 40; هستند و كوچكترين تف= 75;وت و برتری نسبت به يكديگر ندارند همه امتيازات و برتری‌های ملی و نژادی لغو است. هيچ ملتی بر ملت ديگر و هيچ نژادی بر نژا= 583; ديگر امتياز = 608; برتری ندارد مگر با تقوی. عرب و عجم، سياه، سفيد و سرخ و همه انسانها ذات= 75; يكسان و برابرند.

3- ر&= #1587;ول خدا (ص) در اعلاميه حجه الوداع در مو= 585;د اخوت و برادر= 740; همه انسان‌ه= 75; می‌فرمايد:

يا اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ رَبَّكُم واحِدٌ وَ اِنَّ اَباكُم واحَدٌ كُلُّكُم لِادَمَ وَ ادَمُ مِن تُرابٍ (نهج الفصاحه: 675)

ای مردم بدانيد و آگا= 607; باشيد پروردگار هم= 07; شما يكی است و همگان از يك پدر و مادر به دنيا آمده‌ا= 10;د و فرزندان آدميد و آدم نيز از خاك آفريده شده است يعنی پدر= 548; مادر، اصل، نسب، ريشه، ماده و آفريدگار هم= 07; شما يكی است و همه شما از يك اصل و ريشه هستيد و با هم برادر و برابريد.

4- خ&= #1583;اوند نيز در اخوت، برادری و برابری انسا= 06;‌ها می‌فرمايد:

يا اَیُّهاَ النّاسُ اِن= 17;ا خَلَقناكُم مِن ذَكَرٍ و= 614; انثی وَ جَعَ= 604;ناكُم شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُ = 8;ا اِنَّ اَكرَمَكُم عِندَاللهِ اَتقيكُم اِ= 06;ّ اللهَ عَليم= 12; خَبيرٌ. (سوره حجرات: 13)

ای مردم بدانيد كه ما همه شما را از يك مرد و زن و از پدر و مادر واحد آفريدهR= 04;ايم و شما را قبائ&#= 1604; و ملت‌های مختلف قرار داديم تا از يكديگر شناخته شويد نه احساس جدايی و برتر= 740; كنيد همه شما با هم برادري= 583; و تفاوتی با يكديگر نداريد فقط گرامی ترين شما پرهيزكارتر¡= 0;ن شما است و خداوند بر هم= 607; چيز و بر اعمال و رفتا= 585; شما دانا و آگاه است.

يعنی همه انسان‌ها برادر، يكسا= 06; و برابرند اختلاف در نژادها و ملي= 578;‌ها فارق بين انسانها و عامل برتری و امتياز آنها نسبت به يكديگر نيست.

5- ا&= #1605;ام علی (ع) در مورد ارزش و فضيلت جوهره عقل ان= 587;انی كه انسان را يك موجود ممتاز و ارزشمند و دا= 585;ای حقوق و كرامت ساخته است می= 204;فرمايد: = لِلاِنس&= #1575;نِ فَضيلَتانِ عَقلٌ وَ مَنطِقٌ.

انسان از دو ملاك ارزش و فضيلت برخوردار اس= 78; كه او را والا و ارزشمند ساخته است. يكی عقل و ديگ&#= 1585;ی منطق يعنی قدرت فهم و قدرت بيان.

باز می‌ف= رمايد: اَلعَقلُ فَضيلَهُ الاِنسانِ يعنی عقل ماي= 607; فضيلت، احترام و ارز= 588; انسان است (تصنيف غررال= 581;كم: 50)

6- ق&= #1585;آن مجيد در مورد كرامت ذاتی و خدادادی انس= 75;ن به طور عموم می‌فرمايد:

وَلَقَد كَرَّمنا بَنی آدَمَ و= 614; حَمَلنا هُم فی البَرِّ و= 614; البَحر وَ رَزَقناهُم مِنَ الطَّی= 16;باتِ وَ فَضَّلناهُ = 5; عَلی كَثيرٍ مِمَّن خَلَقنا تَفضيلاً (اسرا: 70)

حقا و قطعا ما فرزن= 583;ان آدم را گرامی داشته‌ايم و شايسته حرمت = 608; كرامت قرارش داده‌ايم. مواهب، امتيازات و نعمت‌های فراوان و ارز= 588;‌مندی به او عنايت كرده‌ايم و ب= 585; بسياری از مخلوقات و آفريده‌های همه جهان خلق= 578; برتری داده ايم. برتری بزرگ و شايست= 607;.

7- پ&= #1610;امبر اسلام نيز در مورد كرامت عام و مطلق انسان می‌فر= 05;ايد:

ما مِن شَيئیٍ اَكَرَمُ عَلَی اللهِ مِن بَنی ادَمَ قيلَ ي= 575; رَسوُلَ اللهِ وَلاَ المَلائِكَ = 7;ُ قالَ وَ لَاالمَلائ¡= 6;كَهُ، اَلمَلائِك¡= 4;هُ مَجبُورُون¡= 4; بِمَنزِلَه¡= 6; الشَّمسَ وَ القَمَرِ. (كنزل العمال حديث: 34612)

هيچ پديده و مخلوقی در پي= 588;گاه پروردگار از انسان، اولا= 83; آدم گرامی‌ت= 85; نيست سؤال شد حتی فرشتگان= 67; فرمود: آری حتی فرشتگان زيرا فرشتگا= 06; موجود بی‌اخ= 78;يارند مانند ماه و خورشيد ولی انسان موجود= 40; با اراده و دارای اختيا= 85; است.

ما در اينجا به عنوان نمونه فقط به مستندات دين= 40; و اسلامی ماد= 607; اول اعلاميه كه پايه و مبنای حقوق بشر است بدون شرح و تفصيل اشاره كرديم = 608; آن هم در هر كدام فقط به ي&#= 1603; آيه و يا روايت اكتفا نموديم و اگر به همين ترتي= 576; مستندات همه اصول و مواد و همه مستندات = 570;نها تحت عنوان مستندات دين= 40; اعلاميه جهانی حقوق بشر ذكر و جمع آوری شود يك و يا چند جلد كتاب مستقل و قطوری را تشكيل می‌ده= 83;.

مفتر= 02;ات و تفاوت‌= ;ها

بحث در مشتركات و مفترقات حقو= 02; بشر از دو منظر اعلامي= 07; جهانی و اسلا= 605; است. گ&= #1601;تيم كه هر دو در اصول و كليات همسان و مشتر= 603;ند به طوری كه گويا اعلامي= 07; از متون دينی و اسلام متخذ شده و يا با آن كاملا منطبق است و اما در برخی از فروعات و مصاديق، تفا= 08;ت‌هايی مشاهده می‌ش= 08;د و مهمترين تفاوت اين دو در اينست كه حقوق بشر در متون دينی و اسلام، هم از نظر كيفی و هم &= #1575;ز نظر كمی بسيا= 585; فراتر از آن است كه در اعلاميه آمد= 07; است زيرا اعلاميه بيشتر ناظر ب= 607; اعمال سلبی است ولی حقوق بشر در اسلام هم سلبی است و هم ايجابی.

اسلام می= ‌گويد نه تنها به كسی ظلم نكن بلكه از مظلو= 605; حمايت و دفاع كن (كونو لِلظّالِمِ خَصماً وَ لِلمظلُومِ عَوناً) نه تنها كسی را آزار مده، ايذا و شكنجه مكن بلكه خدم= 578; كن و آسايش و آرامش ديگرا= 06; را فراهم ساز= 548; نه تنها تكبر= 548; تجبر و نسبت به ديگران احساس برتری = 605;كن بلكه تواضع و فروتنی كن. نه تنها كسی را تحقير و توهي= 606; نكن بلكه تعظيم و احترام كن نه تنها با كسی دشمنی و خصوم= 578; مكن بلكه مهربان باش و &#= 1575;نسان‌ها را دوست بدار كه بندگان خدايند و نه تنها به حقوق كسی تجاوز مك= 606; بلكه حقوق خودتان را بر ديگران ايثا= 85; كن، نه تنها به ديگران حر= 601; بد مزن بلكه با ديگران نيكو سخن بگو (<= span lang=3DAR-SA style=3D'font-size:11.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New R= oman"; mso-fareast-language:FR'>قُولُوا&= #1604;ِلنّاسِ حُسناً) و نه تنها كسی را غمگين و ناراحت مكن بلكه دلشان ر= 575; شاد كن كه شاد &= #1603;ردن دل بندگان خد= 575; و نشاندن لبخند بر لبانشان بزرگترين عبادت است. عبادت بجز خد= 605;ت خلق نيست!

و امثال اين‌گونه حقوق ايجابی كه فراوان اس= 578; و باز اعلامي= 607; حقوق بشر ناظ= 585; به اعمال و رفتار است ول= 740; حقوق بشر در اسلام از اعمال و رفتا= 585; فراتر می‌رو= 83; و تا دل و درون انسان، و تا به بينش، نيت و انگيزش انسان نسبت ب= 607; يكديگر تسری = 608; گسترش پيدا م= 740;‌كند و می‌گويد نسبت به يكديگر در دل و درون خويش خوشبين و خيرخواه باشيد. از سوء ظن، بدگمانی = 608; بدخواهی و از كينه، عداوت = 608; حسادت نسبت ب= 607; ديگران دلتا= 06; را پاك سازيد كه (اِنَّ بَعضَ الظَّنِ اِث= 05;ٌ) به طور كلی اسلام در مور= 583; حقوق بشر می‌= 711;ويد هر آنچه را كه برای خود دوس= 578; می‌داری برا= 40; ديگران دوست بدار و هر آنچه را كه بر&#= 1575;ی خود خوش نمی‌= 583;اری برای ديگران نيز خوش مدار.

اين دستور را «قانون طلاي= 40; اسلام» در مسئله حقوق بشر می‌نامن= 83; كه امام علی (<= span lang=3DAR-SA style=3D'font-size:11.0pt;mso-fareast-font-family:"Times New R= oman"; mso-fareast-language:FR'>ع) می‌فرم= ;ايد: (اَحِبَّ لِعامَّة رَعِیَّتِك¡= 4; ما تُحِّبُ لِنفسِكَ وَ اَهلِ بَيتِكَ وَ اَكرِه لَهُ= 05; ما تُكرِهُ لِنَفسِكَ و= 14; اَهلِ بَيتِ= 03;َ) و باز اعلامي= 607; حقوق بشر ناظ= 585; به انسان زند= 607; است ولی حقوق بشر در اسلام مردگان را ني= 586; محترم می‌شم= 75;رد و صاحب حقوق می‌داند.

مفترقات و تفاوت‌ها <= /b>

بحث در مشتركات و مفترقات حقوق بشر از دو منظر اعلا&= #1605;يه جهانی و اسلام است. گفتيم كه هر دو در اصول و كليات همسان و مشتركند به طوری كه گويا اعلاميه از متون دينی و اسلام متخذ شده و يا با آن كاملا منطبق است و اما در برخی از فروعات و مصا&= #1583;يق، تفاوت‌هايی مشاهده می‌ش&#= 1608;د و مهمترين تفاوت اين دو در اينست كه حقوق بشر در متون دينی و اسلام، هم از نظر كيفی و هم از نظر كمی بسيار فراتر از آن است كه در اعلاميه آمده است زيرا اعلاميه بيشتر ناظر به اعمال سلب&= #1740; است ولی حقوق بشر در اسلام هم سلبی است و هم ايجابی

از آنچه به طور اشاره و مختصر گفته شد، عمق، وسع= 578; و گستردگی حقوق بشر و جامعيت و برتری آن بر اعلاميه روش= 06; می‌شود ولی د= 585; عين حال اين حقيقت و جامعيت حقوق = 576;شر در اسلام به معنای نفی اعلاميه جهانی حقوق ب= 588;ر و معارضه با آن نيست و اساسا اختلا= 01; با اعلاميه تلقی نمی‌شو= 83; زيرا اين سلسله امور و حقوق در اعلاميه نه ذكر شده و نه نفی شده است و عدم ذكر آنها در اعلاميه ب= 607; معنای نفی آنها نيست تا از مصاديق اختلاف تلقی گردد البته اين موضوع و همچنين موضو= 93; اختلاف در مبانی و اختلاف در شناخت شخصيت واقعی انسان كه قبلا به آنها اشاره ش= 583; در مقايسه حقوق بشر اسلامی با حقوق بشر سكولار و غرب= 740; قابل طرح و بررسی است ول= 740; در مورد اعلاميه فقط مواد و قواعد مذكور در متن اعلاميه قاب= 04; بررسی و ارزيابی است نه بيشتر از آن. اعلاميه ج&#= 1607;انی، جامع همه قواعد و مفاهيم حقوق بشری نيست بلكه تنها متضمن قواعد = 608; مقرراتی است كه مشكلات موجود و اولي= 607; بشريت را در جهان كنونی ح= 604; و از خطرات، تهديدات، آلام و ناملايماتی كه پيوسته او را تهديد می كند مصون بدارد و يا تخفيف دهد و از او حمايت كند. بنابراين، ف= 85;اتر بودن حقوق بش= 585; در اسلام از اعلاميه هيچ منافاتی با آ= 606; ندارد و اختلاف تلقی نمی شود. اختلاف ها و تفاوتها را بايد فقط در مواد و مقررا= 578; مذكور در اعلاميه جستR= 04;وجو كنيم كه گفتي= 605; در اصول و كليات اختلافی نيس= 78; و در فروع و جزئيات نيز موارد اختلا= 01; بسيار كم و معدود است.

چنانكه گفته شد اعلاميه جهانی حقوق بشر دارای 30 ماده است و در اين مواد از يك سو يك سلسله اصول، قواعد و مقررات كلی د= 585; مورد حقوق بش= 585; مطرح شده است كه با اسلام و متون دينی انطباق كامل دارد چنانكه قبلا توضيح داده شد و از سوی ديگر احكام و فروعات زياد حقوقی در فرازهای مختلف مواد ذكر شده است كه تعداد آنه= 575; به حدود 170 فقره بالغ می‌شود = 608; از اين 170 فقره حكم فرعی، فق= 591; دو مورد به طور صريح با برخی از احكا= 605; فقهی و حقوقی اسلام متفاو= 78; است و اختلاف صريح و قطعی تلقی می‌شود = 608; حدود 7 تا حداكثر 10 مورد نيز شبهه و ابهام وجود دارد كه اگر به طور موسّع تفسير شود و شامل برخی از احكام ممنوع= 07; اسلام شود اختلاف تلقی می‌شود و اگر مضيق تفسير شود و به احكام ممنوع= 07; تسری پيدا نكند اختلاق= 40; پيش نمی‌آيد.

اگر همه اين موارد صريح و غير صريح را كلا مورد اختلاف فرض كنيم حداكثر به 10 تا 12 مورد بال= 594; می‌شود و موارد اختلا= 01; اعم از موارد قطعی و احتما= 604;ی حداكثر به هف= 578; درصد می‌رسد = 610;عنی در 170 حكم فرعی حقوقی 158 مورد اشتراك و همسانی و حداكثر 12 مورد افتراق و اختلاف خواه= 83; بود و اگر كسی بخواهد مواردی را هم بر آن بيفزاي= 583; آنچنان زياد نخواهد بود و به جايی نمی‌= 585;سد و اين مقدار تفاوت و اختلاف نيز كاملا طبيعی است.

در مجموع بايد گفت موارد اختلا= 01; اعلاميه با اسلام اولاً با ماده 29 اعلاميه قاب= 04; توجيه است كه قوانين مصوب اصولی و منطق= 740; كشورها را حاكم بر موار= 583; اختلاف نمود= 07; است و ثانياً اين مقدار تفاوت در ميا= 606; ديدگاه‌ها و مباحث حقوقی يك امر متداو= 604; و طبيعی است چ&#= 1606;انكه در تمام مباح= 579; علمی و نظری و در فقه اسلام= 740; و حتی در فقه شيعه ميان فقها اختلاف نظر بيشتر از اين مقدار اس= 578; بنابراين نبايد به اعل= 575;ميه جهانی حقوق بشر با سوء ظن و نگاه بدبين= 575;نه و تنگ‌نظران= 07; بنگريم و با آن به مقابله و مبارزه برخ= 610;زيم بلكه بايد ضم= 606; توجه به افتراقات و تفاوتهای موردی، آن را به رسميت بشن= 575;سيم، با سعه صدر و احترام به آن بنگريم، با تعامل و تفاه= 605; با آن برخورد كنيم و در حمايت و دفاع از حقوق انسا= 606;‌های ستمديده و بی= 204;دفاع در جهان و در تسكين آلام آنها حداكثر استفاده را بنماييم. ذيل= 575; به برخی از موارد اختلا= 01;ات صريح و احتمالی بين مفاد اعلامي= 07; و انديشه اسلامی كه به طور اجمال ميزان كلی آن اشاره شد می‌= 662;ردازيم.

موار= 83; اختلاف صريح

گفتيم كه موارد اختلا= 01; صريح اعلامي= 07; با احكام فقه= 740; و حقوقی اسلا= 605; دو مورد بيشت= 585; نيست:

1- د&= #1585; ماده 16 ، آزادی زن و مرد در انتخاب همسر مطرح می‌شود = 608; اين آزادی انتخاب، از نظر ملی، نژا= 583;ی، دينی، مذهبی= 48; فردی، خانوادگی و شرايط مختلف ديگر مصاديق فراوان دارد = 608; همه موارد آن &#= 1575;ز نظر اسلام مورد تاييد است جز يك مورد كه در از&#= 1583;واج مسلمان كفو بودن از نظر اسلاميت شرط = 575;ست يعنی زن و مرد مسلمان فقط م= 740;‌تواند با مسلمان ازدواج كند گرچه اطلاق اين شرط نيز د&#= 1585; ميان فقهای اسلام مورد اختلاف است.

2- د&= #1585; ماده 18 آزادی فكری، اعتقادی، دينی و مذهبی &#= 1608; آزادی در تغيير آن مطر= 581; شده است و اين آزادی مصادي= 02; فراوان دارد كه كليت و همه مصاديق آن در اسلام مورد تاييد است كه می‌فرمايد: ل= 575; اِكراهَ فی الدّين، اساسا ايمان= 48; فكر با درون و باور انسان د= 585; ارتباط است اكراه و اجبا= 585; پذير نيست و از نظر اسلام نيز همه مصاديق آن آز= 575;د و اختياری اس= 578; جز يك مورد يعنی ارتداد = 608; تغيير دين كه بعد از مسلما= 606; شدن و يا مسلمان متول= 83; شدن، تغيير دين كه موجب وهن اسلام و مسلمين است مجاز نيست و دارای مجازا= 78; است گرچه در اين مورد نيز مباحث و گفت‌= 608;گوهای فراوانی در ميان فقها و علمای اسلام = 608;جود دارد و قابل بحث و اجتهاد است.

موارد ابهام و شبهه

در چند مورد خاص از فرازهای فرع= 40; اعلاميه ابه= 75;م وجود دارد گرچه به طور صريح اختلاف= 40; با احكام اسلام ندارد ولی در تفسير موسع احتمال = 578;سری به احكام اسلام راه پيدا می‌كند كه اگر به احكام ممنوع= 07; اسلام تسری پيدا نكند هي= 670; اشكال شرعی ندارد به عنوان نمونه به چند مورد اشاره می‌شو= 83;:

1- د&= #1585; يكی از فرازهای فرع= 40; ماده 16 می‌گوي&= #1583;: زن و شوهر در كليه امور مربوط به ازدواج دارا= 40; حق مساوی هستند اگر اي= 606; جمله بدينگونه تف= 87;ير شود كه حقوق متقابل زن و مرد از نظر ارزش و مقدار در مجموع با هم مساوی و يكسان بايد ب= 575;شند و يكی از نظر حقوقی بر ديگری برتری نداشته باشد يعنی آنچه در برابری حقوق لازم است مسا= 608;ات و يكسانی مقداری است ن= 607; عينيت و مشاب= 607;ت در تمام موارد، بنابراين تفسير اين ما= 583;ه با احكام و حقوق خانوادگی اسلام اصطكا= 03; پيدا نمی كند و مورد موافق= 578; و تاييد اسلا= 605; خواهد بود.

زيرا در اسلام حقوق ز= 606; و مرد در مجموع با هم مساوی است ول= 740; مشابه نيست يعنی در برخی موارد در عين مساوات، عينيت و مشابهت ندار= 83; ودر عين حال مساوی، هموز= 06; و مثل هم است وَ لَهُنَّ مِثلُ الذَّ= 40; عَلَيهِنَّ ولی اگر مساو= 575;ت به معنای عينيت در تما= 605; موارد و مشابهت كامل تفسير شود در برخی از موار= 583; با احكام و حق&#= 1608;ق خانوادگی اسلام متفاو= 78; خواهد بود.

2- د&= #1585; ماده 5 می‌گوي&#= 1583;: احدی را نمی توان تحت شكن= 580;ه و يا مجازات برخلاف انسانيت و شئون بشری و يا موهن قرار داد. اگر شكنجه و مجازات برخلاف شئون بشری و موهن طوری تفسير شود كه شامل برخی از مجازات های اسلامی گردد = 608; يا برخی از مجازات اسلامی، شكنجه و مجازات خلاف شئون بشری و م&#= 1608;هن تلقی شود در هر دو صورت اين ماده از اعلاميه در برخی موارد ب= 575; احكام و حقوق جزايی اسلام اصطكاك پيدا می كند. ولی به نظر ما اين ماده شامل مجازات اسلامی نيست زيرا مجازات اسلامی مجازات قانونی است و مجازات قانونی در هم= 607; كشورها وجود = 608; ضرورت دارد و يك امر طبيعی است و هر مجازات هم در حد خود تلخی و آلام دارد ول= 740; در صورتی كه قانونی باشد = 608; با فرايند دموكراتيك قانونی تصوي= 76; بشود در اين‌ صورت اولاً: شكنجه، خلاف شئون بشری و موهن تلقی نم= 740;‌شود زيرا شكنجه ب= 607; نظر ما به معنای آزار شديد بی‌روي= 07;، خودسرانه، ظالمانه و غي= 585; قانونی است و &#= 1579;انياً چنين قوانين= 40; طبق ماده 29 اعلاميه كه توضيح داده ش= 583; حاكم بر مواد اعلاميه است.

3- د&= #1585; ماده 2، تمايز و تفاوت همه افراد را نسب= 578; به يكديگر به طور مطلق حتی از حيث مذهب نفی می‌كند و تمايز، مصاديق فراوان دارد تمايز از نظر نژادی، ملی، ثروت، مكنت، مقام و قدرت و امتيازات فراوان ديگر كه از نظر اسلام هيچ كدام آنها عامل امتياز= 48; برتری و تماي= 586; در ميان افرا= 583; بشر و عامل حقوق بيشتر ب= 585;ای كسی نيست. اسلام در كلیّت نفی تمايز در تما= 605; اين موارد با اين ماده اعلاميه موافقت كامل دارد و آن را تاييد می‌كن= 83;.

جز تمايز از حيث مذهب زيرا به نظر اسلام ايمان = 608; اعتقاد به خد= 575; و به آئين حنيف الهی برای انسان امتياز ايجا= 83; می‌كند و يك فرد مومن با يك فردی كه خدا را نمی‌ش= 606;اسد و از آئين الهی يعنی از حق پيروی نمی= 204;كند يكسان و مساو= 740; نيست و تمايز دارد ولی. به ن&= #1592;ر ما هيچ اختلافی بين اسلام و اعلاميه در اين مورد وجو= 583; ندارد زيرا منظور از نفی تمايز به طور مطلق و حتی تمايز مذهبی در اين ماده تمايز در حقو= 602; ذاتی است كه به انسانيت انسان فارغ ا= 586; هر خصوصيت ديگر بار می‌= 588;ود و حقوق فرامل= 740; و فرامذهبی است نه در حقوق اكتساب= 40; مانند ايمان= 48; علم، تقوی و امثال آن كه به طور طبيعی موجب امتياز = 608; عامل حقوق اكتسابی و مضاعف هستند = 608; سبب تمايز می= 204;شوند.

موارد اختلاف صريح <= /span>

در ماده 16 ، آزادی زن و مرد در انتخاب همسر مطرح می‌شود و اين آزادی انتخاب، از نظر ملی، نژادی، دينی&#= 1548; مذهبی، فردی، خانوادگی و شرايط مختلف ديگر مصاديق فراوان دارد و همه موارد آن از نظر اسل= ام مورد تاييد است جز يك مورد كه در ازدواج مسلم&#= 1575;ن كفو بودن از نظر اسلاميت شرط است يعنی زن و مرد مسلمان فقط می‌تواند با مسلمان ازدواج كند گرچه اطلاق اين شرط نيز در ميان فقهای اسلام مورد اختلاف است

بنابراي&= #1606;، تمايز مذهبی = 608; حرمت بيشتر افراد مومن ب= 585; ديگران از نظ= 585; اسلام در حقو= 602; اكتسابی است نه در حقوق ذاتی همان طو= 585; كه عالم بر جاهل به طور طبيعی در حقو= 602; اكتسابی امتياز و برتری دارد و اين تمايزات اكتسابی خود از حقوق بشر است و اين اصل ثانوی يعنی تمايز در حقو= 602; اكتسابی با آ= 606; اصل اولی يعن= 740; عدم تمايز در حقوق ذاتی هي= 670; منافاتی با ه= 605; ندارند. چنانكه قرآن مجيد می‌فرم= 75;يد: اِنَّ اَكرَمَكُم عِندَ اللهِ اَتقيكُم؛ راستی گرامیR= 04;ترين شما در پيشگا= 607; پروردگار با تقواترين شم= 75; است. اين آيه شريفه با صفت تفضيلی بيان شده است يعنی همه افراد بش= 585; بطور يكسان ا= 586; كرامت ذاتی انسانی برخوردارند = 08; تمايز در كرامت ذاتی ندارند كه يك= 740; واجد و ديگری فاقد آن باشد ولی آدم با تقوا از حرمت و كرامت مضاع= 601; برخوردار اس= 78; زيرا علاوه ب= 585; كرامت ذاتی ك= 607; با همه افراد بشر مشترك اس= 578; از كرامت اكتسابی نيز برخوردار می باشد بنابراين تفسير، اين ماده اعلامي= 07; هيچ منافات و مخالفتی با احكام اسلام = 608; حقوق اسلامی ندارد.

4- د&= #1585; ماده 18 حق آزادی عقيده = 608; بيان مطرح می= 204;شود اگر اطلاق آزادی بيان كاملا مطلق و بی‌قيد و شرط تلقی شود و شامل آزادی د= 585; توهين، افتر= 75;، تهمت به ديگران، نشر دروغ و اكاذي= 576; و توهين به دين و مقدسات شود از نظر اس&#= 1604;ام مردود است. زيرا اين گون= 607; آزادی‌ها در اسلام ممنوع = 608; غير مجاز است ولی منظور از آزادی بيان د= 585; اين ماده آنچنان مطلق = 608; بی قيد و شرط نيست و شامل اين گونه موارد نمی‌ش= 08;د زيرا در ماده 29 جلو سوء استفاده از اين نوع آزاد= 740;‌ها را بسته و حقوق و آزادی= 204;های مذكور در اعلاميه را تابع اخلاق، نظم عمومی، رفاه همگانی = 608; محدوديتها قانونی كرده است بنابراي= 06; آزادی بيان مذكور در اين ماده مقيد اس= 578; و هيچ منافات= 740; با اسلام ندارد.

5- د&= #1585; ماده 26 اعلاميه حق آموزش، تعلي= 05; و تربيت و پرو&#= 1585;ش همگانی را مطرح و احكام بسيار زياد و ارزشمندی را مقرر می‌دار= 83; كه همه آنها مورد تاييد و بلكه مورد تاكيد اسلام است و با اسلام توافق كامل دارد تا می‌رسد به اي= 606; فراز كه می‌گ= 608;يد: آموزش و پرور= 588; بايد حسن تفاهم، گذشت= 48; احترام به عقايد مخالف= 48; دوستی بين تمام ملل را آ&#= 1605;وزش دهد و فعاليت= 204;های صلح بين‌الم= 04;لی را تسهيل كند.

همه مفاهيم مذكو= 85; در اين فراز مانند ديگر مقررات مذكو= 85; در اين ماده بسيار بلند و زيبا و از نظر اسلام متحسن = 608; مورد تاييد و تاكيد است ول= 740; ممكن است گفت= 607; شود كه يك مشكل ضمنی در اين فراز به نظر می‌رسد و آن اينكه آموزش دادن اين مفاهيم برای بچه‌ها = 608; جوانان در آموزش و پرور= 588; و آنها را با روحيات خوشبينی جهانی و حسن تفاهم و تعام= 604; بين‌المللی = 08; با انسان دوستی عمومی = 608; صلح جويی و با گذشت و احترا= 605; به عقايد ديگران تربي= 78; نمودن، ايجا= 76; می كند كه از طرح مسايل جهاد و دفاع و تبری در آموز= 588; و پرورش كه از فروض الهی و ضروريات دين است خودداری شود و از اين جهت در اين يك مورد با آموز= 607;‌ها و احكام اسلا= 605; و با حقوق اسلامی اصطكاك پيدا می‌كند.

ولی به نظر ما اين ماده هيچ مشك= 604; شرعی و دينی ن&#= 1583;ارد زيرا در اسلا= 605; اصل اوليه بر دوستی احترا= 05; تفاهم، تعامل، صلح و زندگی مسالم= 78;‌آميز در جهان است و اسلام نيز در فضای صلح، دو= 587;تی و تفاهم می تواند در جها= 606; پيشرفت و توسعه پيدا كند و صادر شود اَلصُّلحُ خَيرٌ ولی اگ= 585; روزی خدای نكرده اين مفاهيم و اين اصول و آموزه= 204;ها كارساز نشد و به عللی به جنگ و خصومت منتهی شد مسئله جهاد، دفاع و مقاوم= 578; در برابر دشم= 606; يك امر مشروع= 548; مقدس، ضروری = 608; طبيعی خواهد بود و حق همگانی است.

بدين جهت در اسلام نيز در چنين موار= 583; خاص به ناچار و به عنوان اصل ثانوی، جنگ، جهاد و مقاومت تشري= 93; و تجويز شده است كه امام علی می‌فرما= 10;د: = اخَرُال&= #1583;َّواءاَلكَ= ;یُّ بنابراين بايد آموزش‌= 07;ای عمومی طوری طراحی شود كه در مرحله اول به عنوان اصل اولی، تفاهم= 48; تعامل، تحمل= 48; بردباری، سازگاری، انسان، دوستی، صلح بين‌المللی = 08; مفاهيم انسا= 06; دوستانه را ب= 607; طور عموم و در سطح داخلی و بين‌المللی آموزش دهد و دانش‌آموزا = 6; و دانشجويان را با اين روحيات پرور= 88; دهد و در عين حال در كنار آموزش اين مفاهيم عالي= 07;، آن روی سكه نيز يادآوری شود كه در صورت ناچاری به عنوان اصل ثانوی، جنگ، جهاد، دفاع و &#= 1605;قاومت در برابر دشم= 606; نيز يك امر مقدس و ضروری است و از اين طريق روح شجاعت و مقاومت در آنها ايجاد شود.

در اين صورت نه از نظر اعلاميه مشكل پيش می آيد و نه از نظر اسلام و اين يك آموزش منطقی، اصولی، جامع = 608; انسانی است ولی اگر تنها جنگ، ستيز، خ= 589;ومت، نفرت به كالب= 583; دانش‌آموز و دانشجو دميد= 07; شود و فرد تعليم پذير ب= 575; روحيه نفرت، بدبينی، ستيزه جويی، ناسازگاری و جنگ‌طلبی تر= 76;يت شود، رنگ و صبغه اصل ثانوی از اصل اولی پررنگ‌= 78;ر شود و يا فقط دوستی و صلح طلبی يك جانب= 607; القا و تعليم فرد تعليم پذير با روحي= 607; سازش، تسليم = 608; ظلم‌پذيری تربيت شود هر دو از نظر اسلام مردود است. بنابراي= 606; روش آموزشی جامع و اصولی= 548; اسلام و اعلا= 605;يه نه تنها هيچ تعارض و تقابلی با هم ندارند بلكه مويد يكديگر= 06;د زيرا از نظر مقررات بين‌= 75;لمللی و حقوق بشری همان‌طور كه صلح، دوستی، تعامل يك اصل است دفاع مشر= 608;ع نيز يك اصل مسلم است و حق همگانی است و مورد حمايت و دفاع است.

نتيجه:

بنابر آنچه به اجما= 604; گفته شد، موارد اختلا= 01; آموزه‌ها و احكام حقوقی اسلام با اعلاميه حقو= 02; بشر به حداقل می‌رسد و اكث= 585; موارد شبهه اختلاف قابل رفع و قابل جمع و تعامل است و اگر موضوعات خاص= 40; هم باقی بمان= 583; در بسياری از موارد با اجتهاد پويا قابل حل است اجتهادی كه د= 585; اسلام و فقه اسلامی باب آ= 606; بسيار گشوده = 608; قلمرو آن بسيار وسيع است كه تا مرز ضروريات دين = 608; نص صريح و قطعی و مصالح نظام و جامعه گسترش دارد و در قانون اساسی در اصل دوم بدان تاكيد شده و ج&#= 1605;هوری اسلامی بر رو= 740; چنين اجتهاد مستمر و اندي= 588;ه باز پی‌ريزی شده است و اگر برخی از موار= 583; از طريق اجته= 575;د هم حل نشده ماده 29 اعلامي&= #1607; در حل اختلاف و رفع شبهات بسيار كارسا= 86; است كه می‌گو= 610;د: هر قانون اصولی كه در يك فرآيند دموكراتيك قانونی تصوي= 76; شده است حاكم بر همه مواد اعلاميه حقو= 02; و آزادی های مذكور در آن است و اگر با همه اين احوا= 604; موارد اختلا= 01; و تفاوتی باق= 740; بماند بسيار كم و حداقلی ا&#= 1587;ت و اين ميزان نيز در تمام مباحث حقوقی = 608; حتی فقهی در ميان حقوقدانان و فقيهان به طو= 585; طبيعی وجود دارد و قابل تعامل و تفاه= 605; است.

مو= 5;رد ابهام و شبهه =

در يكی از فرازهای فرعی ماده 16 م®= 0;‌گويد: زن و شوهر در كليه امور مربوط به ازدواج دارا&#= 1740; حق مساوی هستند اگر اين جمله بدينگونه تفسير شود كه حقوق متقابل زن و مرد از نظر ارزش و مقدار در مجموع با هم م= ساوی و يكسان بايد باشند و يكی از نظر حقوقی = بر ديگری برتری نداشته باشد يعنی آنچه در برابری حقوق لازم است مساوات و يكسانی مقداری است نه عينيت و مشابهت در تمام موارد، بنابراين تفسير اين ماده با احكام و حقوق خانوادگی اسلام اصطكاك پيدا نمی كند و مورد موافقت و تاييد اسلام خواهد بود

خلاصه مباحث:1- موضوع بحث و مقايسه در اين توضيح فشرده فقط اعلاميه جهانی حقوق بشر بود نه عم&#= 1604;كردها و نه حقوق بشر از ديدگاه سكولاريزم و غرب و نه كميته‌ها و سازمان‌های مختلف حقوق بشری و عملكر= 583; آنها و نه ميثاق‌ها و كنوانسيون‌ = 7;ای حقوق بشری بلكه فقط ارتباط اسلا= 05; با اعلاميه جهانی حقوق بشر و موارد اشتراك و افتراق آنها مورد بحث، تطبيق و مقايسه است.

2- ا&= #1593;لاميه جهانی حقوق بشر 30 ماده است و چهل اصل و قا&= #1593;ده كلی از آنها انتزاع می‌ش= 08;د كه فهرست‌وا= 85; ذكر شود و در تمام اين اصو= 604; و قواعد حقوق= 740; با اسلام اشتراك نظر دارد و مورد تاييد، تاكي= 83; و موافقت اسلام است.

3- د&= #1585; اعلاميه كلا 170 مورد احكام فرعی مقرر شد= 607; است و موارد اختلاف آن با اسلام فقط در برخی از فروعات و فرازهای فرع= 40; است كه كلا 2 مورد اختلاف صريح وجود دارد و حداكث= 585; 7 مورد نيز به علت ابهام در &#= 1578;عبيرات، احتمال و شبه= 607; اختلاف مطرح است يعنی در اصول و كليات كلا مشترك و همسان و در فروعات نيز 94 درصد اشتراك نظر و فقط 6 درص= د متفاوت است.

4- ب&= #1587;ياری از موارد اختلاف نيز ك= 607; از كليت و ابهام در عبارات ناشی می‌شود قابل توجيه، حل و جمع است كه برخی از موار= 583; به عنوان نمونه مورد برسی قرار گرفت و شبهه ا&#= 1582;تلاف و تفاوت برطر= 601; شود.

5- ح&= #1602;وق بشر از منظر اسلام بسيار گسترده، جام= 93; و فراتر از اع&#= 1604;اميه جهانی حقوق بشر است ولی اين گستردگی = 608; جامعيت به عنوان اختلا= 01; با اعلاميه تلقی نمی‌شو= 83; زيرا اعلامي= 07; هيچ‌كدام از آنها را نفی نمی‌كند فقط از ذكر آنها ساكت است زير= 575; اعلاميه برا= 87;اس يك هدف خاص و به طور خلاصه تنظيم شده اس= 578; كه مشكلات اوليه بشر را در جهان كنون= 740; حل كند.

6- ا&= #1593;لاميه در ماده 29، حقوق و آزادی= 204;های مذكور در اعلاميه را ب= 575; حفظ و رعايت اصول اخلاقی= 48; نظم عمومی، رفاه همگانی = 608; قوانينی كه د= 585; هر كشوری با اصول و منطق حقوقی و فرآيند دموك= 85;اتيك قانونی تصوي= 76; می‌شود محدو= 83; ساخته و چنين اصول و قواني= 606; را بر مواد، اعلاميه حاك= 05; می‌كند از اي= 606; طريق بسيار ا= 586; مشكلات را حل و بسياری از شبهات و دغدغ= 607;‌ها را برطرف می‌= 603;ند.

7- ا&= #1580;تهاد پويا نيز كه در اسلام و فقه اسلامی جايگاه بس رفيع و قلمرو بس وسيعی دار= 583; در بسياری از موارد حلال مشكلات و معضلات و عام= 604; تفاهم و تعام= 604; بين‌المللی = 08; حقوق بشری می= 204;تواند باشد.

8- ا&= #1603;ثر مواد و مقررا= 578; اعلاميه جهانی حقوق بشر از مستندات دين= 40; و اسلامی فراوان برخوردار اس= 78; كه به عنوان نمونه به برخ= 740; از مستندات دينی ماده او= 604; كه ماده مبنا است اشاره شد و مواد ديگر نيز بر همين منوال است.

آيت‌الل&= #1607; هاشم هاشم‌ز= 75;ده هريسی

http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=3D335899